Đối tác chiến lược

chung cư imperia garden

MA TRẬN, ĐẶC TẢ, ĐỀ CƯƠNG KIỂM TRA CUỐI HỌC KỲ II, MÔN NGỮ VĂN, LỚP 10 NH 2020 - 2021

TRƯỜNG THPT BÙI THỊ XUÂN – ĐÀ LẠT

           TỔ NGỮ VĂN

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KIỂM TRA CUỐI KÌ II (2020 – 2021)

MÔN NGỮ VĂN LỚP 10

MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ II

MÔN: NGỮ VĂN LỚP 10 - THỜI GIAN LÀM BÀI: 90 phút

TT Kĩ năng Mức độ nhận thức Tổng

% Tổng điểm

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao

Tỉ lệ

(%)

Thời gian

(phút)

Tỉ lệ

( %)

Thời gian (phút)

Tỉ lệ

(%)

Thời gian

(phút)

Tỉ lệ

(%)

Thời gian

(phút)

Số

câu hỏi

Thời gian (phút)
1 Đọc hiểu 15 5 15 5 10 10 0 0 06 20 40
2 Làm văn 25 10 15 10 10 20 10 30 01 70 60
    Tổng 40 15 30 15 20 30 10 30 07 90 100
Tỉ lệ % 40 30 20 10 100
Tỉ lệ chung 70 30 100

Lưu ý:

- Tất cả các câu hỏi trong đề kiểm tra là câu hỏi tự luận.

- Cách tính điểm của mỗi câu hỏi được quy định chi tiết trong Đáp án  và hướng dẫn chấm.

BẢNG ĐẶC TẢ KĨ THUẬT ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ II

MÔN: NGỮ VĂN LỚP 10 - THỜI GIAN LÀM BÀI: 90 PHÚT

TT Nội dung kiến thức/kĩ năng Đơn vị kiến thức/ kĩ năng

Chuẩn kiến thức,

kĩ năng cần kiểm tra, đánh giá

Số câu hỏi theo mức độ

nhận thức

Tổng
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao

1

ĐỌC HIỂU

- Đọc hiểu các văn bản/đoạn trích thuộc thể phú, cáo, nghị luận trung đại (ngữ liệu ngoài sách giáo khoa).

Nhận biết:

- Xác định được phương thức biểu đạt, thể loại của văn bản/đoạn trích.

- Xác định các chi tiết tiêu biểu trong văn bản/đoạn trích.

- Chỉ ra thông tin trong văn bản/đoạn trích.

- Nhận diện đặc trưng của phong cách ngôn ngữ nghệ thuật thể hiện trong văn bản/đoạn trích

Thông hiểu:

- Hiểu được đặc sắc về nội dung của văn bản/đoạn trích: chủ đề, tư tưởng, vấn đề nghị luận...

- Hiểu được đặc sắc về nghệ thuật của văn bản/ đoạn trích: lập luận, ngôn ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ,...

- Hiểu được một số đặc trưng của thể loại thể hiện trong văn bản/đoạn trích.

Vận dụng:

- Nhận xét giá trị của các yếu tố nội dung, hình thức trong văn bản.

- Rút ra được những bài học, thông điệp từ nội dung văn bản.

3

2

1

0

6

- Đọc hiểu văn bản văn xuôi tự sự trung đại

(Ngữ liệu ngoài sách giáo khoa).

Nhận biết:

- Xác định được phương thức biểu đạt, thể loại của văn bản/đoạn trích.

- Xác định được các sự việc chi tiết tiêu biểu, nhân vật trong văn bản/đoạn trích.

- Chỉ ra thông tin trong văn bản/đoạn trích.

- Nhận diện đặc trưng của phong cách ngôn ngữ nghệ thuật thể hiện trong văn bản/đoạn trích

Thông hiểu:

- Hiểu được đặc sắc về nội dung của văn bản/đoạn trích: chủ đề, tư tưởng, ý nghĩa của hình tượng nhân vật, ý nghĩa của sự việc chi tiết tiêu biểu…

- Hiểu được đặc sắc về nghệ thuật của văn bản/đoạn trích: nghệ thuật trần thuật, nghệ thuật xây dựng nhân vật...

- Hiểu được một số đặc trưng của tự sự trung đại thể hiện trong văn bản/đoạn trích.

Vận dụng:

- Nhận xét giá trị của các yếu tố nội dung, hình thức trong văn bản; sự khác biệt giữa văn xuôi tự sự trung đại với văn xuôi tự sự tự sự hiện đại.

- Rút ra được thông điệp, bài học cho bản thân từ nội dung văn bản.

- Đọc hiểu truyện thơ, ngâm khúc trung đại (Ngữ liệu ngoài sách giáo khoa).

Nhận biết:

- Xác định phương thức biểu đạt, thể loại của văn bản/đoạn trích.

- Xác định nhân vật, chi tiết nghệ thuật tiêu biểu của văn bản/đoạn trích.

- Chỉ ra được thông tin trong văn bản/ đoạn trích.

- Nhận diện đặc trưng của phong cách ngôn ngữ nghệ thuật thể hiện trong văn bản/đoạn trích.

Thông hiểu:

- Hiểu được đặc sắc về nội dung của văn bản/đoạn trích: chủ đề, tình cảm của nhân vật...

- Hiểu được đặc sắc về nghệ thuật của văn bản/ đoạn trích:  ngôn ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ...

- Hiểu được một số đặc trưng của thể loại thể hiện trong văn bản/đoạn trích.

Vận dụng:

- Nhận xét giá trị của các yếu tố nội dung, hình thức trong văn bản

- Rút ra được những bài học, thông điệp từ nội dung văn bản

2

LÀM VĂN

- Thuyết minh về tác phẩm, tác giả, một thể loại văn học đã học trong Ngữ văn 10.

Nhận biết:

- Xác định kiểu bài, đối tượng cần thuyết minh.

- Nhớ được thông tin về tác giả, tác phẩm, thể loại văn học đã học.

Thông hiểu:

- Hiểu được đặc trưng của văn thuyết minh: hình thức  kết cấu, tính chuẩn xác, hấp dẫn, phương pháp thuyết minh.

- Trình bày được những đặc điểm, bản chất của đối tượng thuyết minh.

Vận dụng:

- Biết cách sử dụng những kiến thức kĩ năng tạo lập văn bản thuyết minh, kiến thức đã học về tác giả, tác phẩm, thể loại văn học để viết bài văn hoàn chỉnh theo yêu cầu đề bài.

Vận dụng cao:

- Liên hệ, so sánh với các đối tượng khác để làm nổi bật nội dung thuyết minh.

- Diễn đạt sáng tạo, giàu hình ảnh, có giọng điệu riêng để thuyết minh hấp dẫn, lôi cuốn.

  1*

- Nghị luận về văn bản/đoạn trích Phú sông Bạch Đằng (Trương Hán Siêu)

Nhận biết:

- Xác định được kiểu bài nghị luận, vấn đề cần nghị luận.

- Giới thiệu thông tin về thời đại, tác giả, tác phẩm Phú sông Bạch Đằng.

- Xác định được bố cục, nội dung chính, các nhân vật của bài phú.

- Nhận diện từ cổ, điển tích, điển cố trong văn bản/đoạn trích.

Thông hiểu:

- Trình bày được những giá trị về nội dung và nghệ thuật của bài phú: tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc; có sự kết hợp hài hòa nhuần nhuyễn giữa tự sự, nghị luận và trữ tình; lối văn biền ngẫu đăng đối; giọng điệu hùng hồn, tha thiết...

Vận dụng:

- Vận dụng những kĩ năng tạo lập văn bản, vận dụng kiến thức về tác phẩm Phú sông Bạch Đằng để viết được bài văn nghị luận hoàn chỉnh đáp ứng yêu cầu của đề.

- Nhận xét, đánh giá giá trị của tác phẩm, vai trò của tác giả Trương Hán Siêu trong văn học Việt Nam.

Vận dụng cao:

- Liên hệ, so sánh với các tác phẩm khác để đánh giá, làm nổi bật vấn đề nghị luận; vận dụng kiến thức lí luận để có những phát hiện sâu sắc, mới mẻ vấn đề nghị luận.

- Diễn đạt sáng tạo, giàu hình ảnh, có giọng điệu riêng.

- Đánh giá được vai trò, ý nghĩa của thông điệp trong văn bản đối với cuộc sống, xã hội hiện tại.

- Nghị luận về văn bản/đoạn trích Đại cáo bình Ngô (Nguyễn Trãi)

Nhận biết:

- Xác định được kiểu bài nghị luận, vấn đề cần nghị luận.

- Giới thiệu thông tin về thời đại, tác giả, tác phẩm Đại cáo bình Ngô.

- Xác định được bố cục, nội dung chính… của văn bản/ đoạn trích.

- Nhận diện từ cổ, điển tích, điển cố trong văn bản/đoạn trích.

Thông hiểu:

- Trình bày được những giá trị về nội dung và nghệ thuật của bài cáo: là bản tuyên ngôn độc lập hoàn chỉnh nhất thời trung đại; thể hiện tư tưởng nhân nghĩa; tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc; sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố chính luận và trữ tình; lập luận chặt chẽ sắc bén; giọng điệu hào hùng...

Vận dụng:

- Vận dụng những kĩ năng tạo lập văn bản, vận dụng kiến thức về tác phẩm Đại cáo bình Ngô để viết được bài văn nghị luận hoàn chỉnh đáp ứng yêu cầu của đề.

- Nhận xét, đánh giá giá trị của tác phẩm, vị trí của tác giả Nguyễn Trãi trong văn học Việt Nam.

Vận dụng cao:

- Liên hệ, so sánh với các tác phẩm khác để đánh giá, làm nổi bật vấn đề nghị luận; vận dụng kiến thức lí luận văn học để phát hiện những vấn đề sâu sắc/mới mẻ/độc đáo trong văn bản.

- Diễn đạt sáng tạo, giàu hình ảnh, có giọng điệu riêng.

- Đánh giá được vai trò, ý nghĩa của thông điệp trong văn bản đối với cuộc sống, xã hội hiện tại.

- Nghị luận về đoạn trích Hiền tài là nguyên khí của Quốc gia (Trích Bài kí đề danh tiến sĩ khoa Nhâm Tuất, niên hiệu Đại Bảo thứ ba) của Thân Nhân Trung

Nhận biết:

- Xác định được kiểu bài nghị luận, vấn đề cần nghị luận.

- Giới thiệu thông tin về thời đại, tác giả, tác phẩm Bài kí đề danh tiến sĩ khoa Nhâm Tuất, niên hiệu Đại Bảo thứ ba và đoạn trích Hiền tài là nguyên khí của quốc gia.

- Xác định được bố cục, nội dung chính… của văn bản/đoạn trích.

- Nhận diện từ cổ, điển tích, điển cố trong văn bản/đoạn trích.

Thông hiểu:

- Trình bày được những giá trị về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích: vai trò của người hiền tài với đất nước; khích lệ kẻ sĩ đương thời luyện tài, rèn đức để lập nghiệp; lập luận thuyết phục bằng lí lẽ sắc sảo, kết cấu chặt chẽ; tâm huyết của tác giả với tư tưởng trọng hiền tài...

Vận dụng:

- Vận dụng những kĩ năng tạo lập văn bản, vận dụng kiến thức tác phẩm và đoạn trích để viết được bài văn nghị luận hoàn chỉnh đáp ứng yêu cầu của đề.

- Nhận xét, đánh giá giá trị của tác phẩm, vị trí của tác giả Thân Nhân Trung trong văn học Việt Nam.

Vận dụng cao:

 - Liên hệ, so sánh với các tác phẩm khác để đánh giá, làm nổi bật vấn đề nghị luận; vận dụng kiến thức lí luận văn học để phát hiện những vấn đề sâu sắc, độc đáo trong văn bản.

- Diễn đạt sáng tạo, giàu hình ảnh, có giọng điệu riêng.

- Đánh giá được vai trò, ý nghĩa của thông điệp trong văn bản đối với cuộc sống, xã hội hiện tại.

- Nghị luận về văn bản/đoạn trích trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên (Nguyễn Dữ).

Nhận biết:

- Xác định được kiểu bài nghị luận, vấn đề cần nghị luận.

- Giới thiệu thông tin về thời đại, tác giả, tác phẩm Chuyện chức phán sự đền Tản Viên.

- Xác định được cốt truyện, các sự việc tiêu biểu, hệ thống nhân vật, ngôi kể... trong văn bản/đoạn trích.

- Nhận diện từ cổ, điển tích, điển cố trong văn bản/đoạn trích.

Thông hiểu:

- Trình bày được những giá trị về nội dung và nghệ thuật của văn bản/đoạn trích:

+ Ngợi ca khí tiết cương trực, dũng cảm của nhân vật Ngô Tử Văn trong cuộc đấu tranh với các thế lực gian tà; đề cao lối sống ngay thẳng, chính trực...

+ Cốt truyện li kì, bất ngờ; chi tiết kì ảo đặc trưng của truyện truyền kì...

Vận dụng:

- Vận dụng những kĩ năng tạo lập văn bản, kiến thức về thể loại truyện truyền kì và tác phẩm để viết được bài văn nghị luận hoàn chỉnh theo yêu cầu của đề.

- Nhận xét, đánh giá giá trị của tác phẩm, vị trí của tác giả Nguyễn Dữ trong văn học Việt Nam.

Vận dụng cao:

- Liên hệ, so sánh với các tác phẩm khác để đánh giá, làm nổi bật vấn đề nghị luận; vận dụng kiến thức lí luận văn học để phát hiện những vấn đề sâu sắc, độc đáo trong văn bản.

- Diễn đạt sáng tạo, giàu hình ảnh, có giọng điệu riêng.

- Đánh giá được vai trò, ý nghĩa của thông điệp trong văn bản đối với cuộc sống, xã hội hiện tại.

- Nghị luận về đoạn trích Hồi trống Cổ Thành (Trích Tam quốc diễn nghĩa) của La Quán Trung

Nhận biết:

- Xác định được kiểu bài nghị luận, vấn đề cần nghị luận.

- Giới thiệu thông tin về thời đại, tác giả, tác phẩm Tam quốc diễn nghĩa và đoạn trích Hồi trống Cổ Thành.

- Xác định được nội dung chính, nhân vật… của đoạn trích.

Thông hiểu:

- Trình bày được những giá trị về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích:

+ Ngợi ca những phẩm chất cao đẹp của Trương Phi, Quan Vũ: ngay thẳng, trung nghĩa, can trường...

+ Cốt truyện, tình tiết giàu kịch tính, được giải quyết bất ngờ; nghệ thuật khắc họa tính cách nhân vật; không khí chiến trận...

Vận dụng:

- Vận dụng những kĩ năng tạo lập văn bản, kiến thức về tác phẩm và đoạn trích để viết được bài văn nghị luận hoàn chỉnh đáp ứng yêu cầu của đề.

- Nhận xét, đánh giá giá trị của tác phẩm, tầm ảnh hưởng của tác phẩm Tam quốc diễn nghĩa với văn học Việt Nam.

Vận dụng cao:

- Liên hệ, so sánh với các tác phẩm khác để đánh giá, làm nổi bật vấn đề nghị luận; vận dụng kiến thức lí luận để có những phát hiện sâu sắc, mới mẻ vấn đề nghị luận;

- Diễn đạt sáng tạo, giàu hình ảnh, có giọng điệu riêng.

- Đánh giá được vai trò, ý nghĩa của thông điệp trong đoạn trích đối với cuộc sống, xã hội hiện tại.

- Nghị luận về đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ (trích Chinh phụ ngâm)

Nhận biết:

- Xác định được kiểu bài nghị luận, vấn đề cần nghị luận.

- Giới thiệu thông tin về thời đại, tác giả, dịch giả, tác phẩm Chinh phụ ngâm và đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ.

- Xác định được nội dung cảm xúc, nhân vật trữ tình… của đoạn trích.

- Nhận diện được từ cổ, điển tích, điển cố trong văn bản/đoạn trích.

Thông hiểu:

- Trình bày được nội dung và nghệ thuật đoạn trích: nỗi đau khổ của người chinh phụ phải sống trong cảnh cô đơn, khao khát hạnh phúc lứa đôi; nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật...

Vận dụng:

- Vận dụng kĩ năng tạo lập văn bản; vận dụng kiến thức về lập luận trong văn nghị luận, các thao tác nghị luận; vận dụng kiến thức về tác phẩm để viết được bài văn nghị luận hoàn chỉnh đáp ứng yêu cầu của đề bài.

- Nhận xét, đánh giá giá trị của tác phẩm, vai trò của tác giả, dịch giả trong văn học Việt Nam.

Vận dụng cao:

- Liên hệ, so sánh với các tác phẩm khác để đánh giá, làm nổi bật vấn đề nghị luận; vận dụng kiến thức lí luận để có những phát hiện sâu sắc, mới mẻ vấn đề nghị luận;

- Diễn đạt sáng tạo, giàu hình ảnh, có giọng điệu riêng.

- Đánh giá được vai trò, ý nghĩa của thông điệp trong đoạn trích đối với cuộc sống, xã hội hiện tại.

- Nghị luận về đoạn trích Truyện Kiều:

 - Trao duyên

- Chí khí anh hùng

              

Nhận biết:

- Xác định được kiểu bài nghị luận, vấn đề cần nghị luận.

- Giới thiệu thông tin về thời đại, tác giả, tác phẩm Truyện Kiều và đoạn trích.

- Xác định được nội dung, nhân vật, biện pháp nghệ thuật… trong đoạn trích.

- Nhận diện được từ cổ, điển tích, điển cố trong văn bản/đoạn trích.

Thông hiểu:

- Trình bày được nội dung và nghệ thuật đoạn trích:

+ Trao duyên: bi kịch tình yêu, thân phận bất hạnh và sự hi sinh quên mình của Kiều vì hạnh phúc của người thân qua lời “trao duyên” đầy đau khổ; nghệ thuật khắc họa nội tâm nhân vật Thúy Kiều.

+ Chí khí anh hùng: khát vọng lên đường, lí tưởng anh hùng của Từ Hải; nghệ xây dựng hình tượng người anh hùng Từ Hải.

Vận dụng:

  - Vận dụng các kĩ năng lập dàn ý, tạo lập văn bản, sử dụng các thao tác nghị luận; kĩ năng đọc hiểu tác phẩm để viết được bài văn nghị luận hoàn chỉnh đáp ứng yêu cầu của đề bài.

- Nhận xét, đánh giá giá trị của tác phẩm, vai trò của tác giả Nguyễn Du trong văn học Việt Nam.

Vận dụng cao:

- Liên hệ, so sánh với các tác phẩm khác để đánh giá, làm nổi bật vấn đề nghị luận; vận dụng kiến thức lí luận để có những phát hiện sâu sắc, mới mẻ vấn đề nghị luận;

- Diễn đạt sáng tạo, giàu hình ảnh, có giọng điệu riêng.

- Đánh giá được vai trò, ý nghĩa của thông điệp trong đoạn trích đối với cuộc sống, xã hội hiện tại.

Tổng 7
Tỉ lệ % 40 30 20 10
Tỉ lệ chung 70 30

Lưu ý:

- Đối với các câu hỏi ở phần Đọc hiểu, mỗi câu hỏi cần được ra ở một chỉ báo của Mức độ kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra, đánh giá tương ứng (một chỉ báo là một gạch đầu dòng)

- Những đơn vị kiến thức/kĩ năng của các bài học Tiếng Việt, Làm văn, Lí luận văn học, Lịch sử văn học được tích hợp trong kiểm tra, đánh giá ở phần Đọc hiểu và phần Làm văn.

- (1*): Một bài văn đánh giá 4 mức độ nhận thức (nhận biết, thông hiểu, vận dụng, vận dụng cao); tỉ lệ điểm cho từng mức độ được thể hiện trong đáp án và hướng dẫn chấm.

KIẾN THỨC CƠ BẢN

* Phần đọc văn

Bài 1:Phú sông Bạch Đằng (Trương Hán Siêu)

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

- Trương Hán Siêu (? - 1354) là người có học vấn uyên thâm, từng tham gia các cuộc chiến đấu của quân dân nhà Trần chống quân Mông - Nguyên, được các vua Trần tin cậy và nhân dân kính trọng.

2. Tác phẩm

- Thể loại: phú cổ thế.

- Hoàn cảnh ra đời: khi vuơng triều nhà Trần đang có biểu hiện suy thoái, cần phải nhìn lại quá khứ anh hùng để củng cố niềm tin trong hiện tại.

II. Đọc- hiểu văn bản

1. Hình tượng nhân vật "khách"

-  "Khách" xuất hiện với tư thế của con người có tâm hồn khoáng đạt, có hoài bão lớn lao. Tráng chí bốn phương của "khách" được gợi lên qua hai địa danh (lấy trong điển cố Trung Quốc và những địa danh của đất Việt).

- Cảm xúc vừa vui sướng, tự hào vừa buồn đau, nuối tiếc.

  1. Hình tượng các bô lão (có thể là nhân dân địa phương, có thể là hư cấu)

- Các bô lão đến với "khách" bằng thái độ nhiệt tình, hiếu khách tôn kính khách. Sau một câu hồi tưởng về việc "Ngô chúa phá Hoằng Thao", các bô lão kể cho "khách" nghe về chiến tích "Trùng Hưng nhị thánh bắt Ô Mã" (kể theo trình tự diễn biến của sự kiện với thái độ, giọng điệu đầy nhiệt huyết, tự hào). Lời kể ngắn gọn, cô đọng, súc tích,...

- Sau lời kể về trận chiện là suy ngẫm, bình luận của các bô lão về chiến thắng trên sông Bạch Đằng: chỉ ra nguyên nhân ta thắng, địch thua; khắng định vị trí, vai trò của con người. Đó là cảm hứng mang giá trị nhân văn và có tầm triết lí sâu sắc.

- Cuối cùng là lời ca của các bô lão mang ý nghĩa tổng kết, có giá trị như một lời tuyên ngôn về chân lí: Bất nghĩa thì tiêu vong, có nhân nghĩa thì lưu danh thiên cổ.

  1. Lời ca và cũng là lời bình luận của "khách":

- Ca ngợi sự anh minh của "hai vị thánh quân", đồng thời ca ngợi chiến tích của quân và dân ta trên sông Bạch Đằng. Hai câu cuối vừa biện luận vừa khẳng định chân lí: Trong mối quan hệ giữa địa linh và nhân kiệt, nhân kiệt là yếu tố quyết định. Ta thắng giặc không chỉ ở "đất hiểm" mà quan trọng hơn là bởi nhân tài có "đức cao".

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật:

- Sử dụng thể phú tự do, không bị gò bó vào niêm luật, kết hợp giựa tự sự và trữ tình, có khả năng bộc lộ cảm xúc phong phú, đa dạng,...

- Kết cấu chặt chẽ, thủ pháp liên ngâm, lối diễn đạt khoa trương,...

2. Ý nghĩa văn bản:Thể hiện niềm tự hào, niềm tin vào con người và vận mệnh quốc gia, dân tộc.

Bài 2: Đại cáo bình Ngô(Nguyễn Trãi)

I. Tìm hiểu chung

1. Hoàn cảnh ra đời: Đầu năm 1428, sau khi dẹp xong giặc Minh, Lê lợi lên ngôi vua, giao cho Nguyễn Trãi viết bài cáo để tuyên bố kết thúc chiến tranh, lập lại hoà bình cho dân nước.

2. Thể loại cáo và lối văn biền ngẫu: (SGK).


II. Đọc- hiểu văn bản

1. Luận đề chính nghĩa: nêu cao tư tưởng nhân nghĩa yêu nước thương dân, khẳng định nền độc lập dân tộc, quyền tự chủ và truyền thông lâu đời với những yếu tố cơ bản về văn hoá, cương vực lãnh thổ, phong tục tập quán và sự tự ý thức về sức mạnh dân tộc.

2. Bản cáo trạng tội ác: được xây dựng trên tư tưởng nhân nghĩa và lập trường dân tộc, vì dân mà lên án tội ác của giặc nên lời văn gan ruột, thống thiết; chứng cứ đầy sức thuyết phục.

3. Quá trình kháng chiến và chiến thắng: hình ảnh đạo quân nhân nghĩa từ dân mà ra, vì dân mà chiến đấu, chiến đấu bằng sức mạnh của dân mà nổi bật là hình ảnh lãnh tụ nghĩa quân Lam Sơn với những đặc điểm của người anh hùng đầy đủ phẩm chất và sức mạnh của cộng đồng trong cuộc chiến tranh nhân dân thần thánh.

4. Lời tuyên ngôn độc lập và hoà bình trang trọng, hùng hồn trong không gian, thời gian mang chiều kích vũ trụ vĩnh hằng.

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật: Bút pháp anh hùng ca đậm tính chất sử thi với các thủ pháp nghệ thuật so sánh, tương phản, liệt kê; giọng văn biến hoá linh hoạt, hình ảnh sinh động, hoành tráng.

2. Ý nghĩa văn bản: Bản anh hùng ca tổng kết cuộc kháng chiến chống quân Minh xâm lược, gian khổ mà hào hùng của quân dân Đại Việt; bản Tuyên ngôn độc lập sáng chói tư tưởng nhân nghĩa yêu nước và khát vọng hoà bình.

Bài 3: Hiền tài là nguyên khí của Quốc gia (Trích Bài kí đề danh tiến sĩ khoa Nhâm Tuất, niên hiệu Đại Bảo thứ ba)của Thân Nhân Trung

I. Tìm hiểu chung

 Tác giả và tác phẩm: Vài nét về Thân Nhân Trung và bài văn bia (SGK).

II. Đọc- hiểu văn bản

1. Vai trò của hiền tài đối với đất nước

- Hiền tài là người tài cao, học rộng, có đạo đức tốt, được mọi người tín nhiệm suy tôn.

- Hiền tài có vai trò quyết định sự hưng tịnh của đất nước, góp phần làm nên sự sống còn của quốc gia và xã hội.

  1. Ý nghĩa của việc khắc bia ghi tên tiến sĩ.

- Thể hiện tinh thần trọng người tài của các đấng minh vương "Khiến cho kẻ sĩ trông vào mà phấn chấn hâm mộ, rèn luyện danh tiết, gắng sức giúp vua". Để kẻ ác "lấy đó làm răn, người thiện theo đó mà gắng...".

- Là lời nhắc nhớ mọi người, nhất là trí thức nhận rõ trách nhiệm với vận mệnh dân tộc.

- Là lời nhắc nhở mọi người, nhất là trí thức nhận rõ trách nhiệm với vận mệnh dân tộc.

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật:Lập luận chặt chẽ, có luận điểm, luận cứ rõ rang, lời lẽ sắc sảo, thấu lí, đạt tình.

2. Ý nghĩa văn bản:Khích lệ kẻ sĩ đương thời luyện tài, rèn đức, nêu những bài học cho muôn đời sau; thể hiện tấm lòng của Thân Nhân Trung với sự nghiệp xây dựng đất nước.

Bài 4: Chuyện chức phán sự đền Tản Viên(Nguyễn Dữ)

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả: Nguyễn Dữ (? - ?), sống vào khoảng thế kỉ XVI. Ông xuất thân trong một gia đình khoa bảng, từng đi thi và đã ra làm quan, nhưng không lâu thì lui về ẩn dật.

2. Tác phẩm

- Truyền kì là một thể văn xuôi tự sự thời trung đại phản ánh hiện thực qua các yếu tố kì lạ, hoang đường. Tuy nhiên, đằng sau các chi tiết có tính chất kì lạ, phi hiện thực, người đọc vẫn có thể tìm thấy những vấn đề cốt lõi của hiện thực cũng như quan niệm của tác giả.

- Tác phẩm rút ra từ Truyền kì mạn lục - một "thiên cổ kì bút" viết bằng chữ Hán, gồm 20 truyện, ra đời vào nửa đầu thế kỉ XVI.

II. Đọc- hiểu văn bản

1. Nhân vật Ngô Tử Văn

- Cương trực, yêu chính nghĩa: Ngô Tử Văn là người rất khảng khái, "thấy sự tà gian thì không thể chịu được" nên đã đốt đền, trừ hại cho dân; sẵn sàng nhận chức phán sự đền Tản Viên để thực hiện công lí.

- Dũng cảm, kiên cường: không run sợ trước lời đe dọa của hồn ma tướng giặc, chàng vạch mặt tên hung thần; cãi lãi quỷ và tên hung thần họ Thôi, dùng lời lẽ cứng cỏi, không chịu nhún nhường để tâu trình Diêm Vương, ...

- Giàu tinh thần dân tộc: đấu tranh đến cùng để diệt trừ hồn ma tên tướng giặc, làm sáng tỏ nỗi oan và phục hồi danh vị cho Thổ thần nước Việt.

Chiến thắng của Ngô Tử Văn - một kẻ sĩ nước Việt - là sự khẳng định chân lý chính sẽ thắng và thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ, quyết tâm đấu tranh đến cùng để bảo vệ công lí và chính nghĩa.

2. Ngụ ý của tác phẩm: vạch trần bản chất xảo quyệt, hung ác của hồn ma tướng giặc họ Thôi; phơi bày thực trạng bất công, thối nát của xã hội đương thời và nhắn nhủ hãy đấu tranh đến cùng chống lại cái ác, cái xấu.

3. Lời bình ở cuối truyện: đề cao bản lĩnh của kẻ sĩ.

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật

- Xây dựng cốt truyện giàu kịch tính, kết cấu chặt chẽ.

- Dẫn dắt truyện khéo léo, nhiều chi tiết gây sự chú ý, hấp dẫn.

- Cách kể chuyện và miêu tả sinh động, hấp dẫn.

- Sử dụng nhiều yếu tố kì ảo, nhưng vẫn mang những nét hiện thực.

2. Ý nghĩa văn bản:Chuyện chức phán sự đền Tản Viên đề cao những người trung thực, ngay thẳng, giàu tinh thần dân tộc đồng thời khẳng định niềm tin vào công lí, chính nghĩa của nhân dân ta.

Bài 5: Hồi trống Cổ thành (Trích Tam quốc diễn nghĩa)-La Quán Trung

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

- La Quán Trung (1330? - 1400?), người có những đóng góp xuất sắc cho trường phái tiểu thuyết lịch sử thời Minh - Thanh ở Trung Quốc.

2. Tác phẩm

Hồi trống Cổ Thành thuật lại việc Quan Công đi tìm minh chủ Lưu Bị, qua năm cửa ải, chém sáu tướng Tào, về đến Cổ Thành bị Trương Phi nghi ngờ bội nghĩa, quyết sống mái với người anh em.

II. Đọc - hiểu văn bản

1. Ca ngợi một Trương Phi: cương trực đến nóng nảy; trung thành và căm ghét sự phản bội, không tin lời nói, chỉ tin việc làm nhưng biết cầu thị, khoan dung. (Phân tích thái độ, lập luận, lối suy diễn, hành động của Trương Phi đối với Quan Công).

2. Đề cao một Quan Vân Trường: trí dũng song toàn, biết tiến biết thoái, khiêm nhường, nhũn nhặn khi ở thế "tình ngay lý gian"; biết dùng hành động chém tướng để minh oan, thể hiện lòng trung nghĩa. (Phân tích thái độ, lí lẽ và hành động của Quan Công nhằm minh oan, thể hiện lòng trung nghĩa).

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật

- Tính cách nhân vật nhất quán, xung đột giàu kịch tính.

- Lối kể chuyện lôi cuốn, hấp dẫn.

2. Ý nghĩa văn bản:Đề cao lòng trung nghĩa.

Bài 6: Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ (trích Chinh phụ ngâm

 - Đặng Trần Côn-Đoàn Thị Điểm(?))

I. Tìm hiểu chung

Tác giả, dịch giả và tác phẩm, vị trí đoạn trích: (SGK).

II. Đọc - hiểu văn bản

 1. Tám câu đầu: Nỗi cô đơn, lẻ bóng của người chinh phụ.

- Nỗi cô đơn thể hiện qua hành động một mình dạo hiên vắng, buông, cuốn rèm nhiều lần, mong tin vui mà "Ngoài rèm thước chẳng mách tin".

-Nỗi cô đơn thể hiện qua sự đối bóng giữa người chinh phụ và ngọn đèn khuya; vẫn chỉ là "Một mình mình biết, một mình mình hay".

  1. Tám câu tiếp: Nỗi sầu muộn triền miên.

- Nỗi sầu muộn được thể hiện qua cảm nhận về thời gian tâm lí. Người chinh phụ như đếm từng bước thời gian nặng nề trôi mà cảm nhận một khắc giờ "đằng đẵng như niên".

-Để giải tỏa nỗi sầu, nàng cố tìm đến những thú vui như: soi gương, đốt hương, gảy đàn nhưng việc gì cũng chỉ là "gượng". Sầu chẳng những không được giải tỏa mà còn nặng nề hơn.

  1. Tám câu cuối: Nỗi nhớ thương đau đáu.

- Nỗi nhớ được thể hiện qua một khao khát cháy bỏng - gửi lòng mình đến non Yên - mong được chồng thấu hiểu, sử chia. Mức độ của nỗi nhớ được gợi lên qua những từ láy thăm thẳm, đau đáu, ...

- Khao khát của nàng không được đền đáp vì sự xa cách về không gian quá lớn (đường lên bằng trời).

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật

- Bút pháp tả cảnh ngụ tình, miêu tả tinh tế nội tâm nhân vật.

- Ngôn từ chọn lọc, nhiều biện pháp tu từ, ...

  1.  Ý nghĩa văn bản

Ghi lại nỗi cô đơn buồn khổ của người chinh phụ tỏng tình cảnh chia lìa; đề cao hạnh phúc lứa đôi và tiếng nói tố cáo chiến tranh phong kiến.

Bài 7: Trao duyên (Trích Truyện Kiều - Nguyễn Du)

I. Tìm hiểu chung

Vị trí đoạn trích: Đoạn trích từ câu 723 đến câu 756 của Truyện Kiều, mở đầu cho cuộc đời đau khổ của Kiều.

II. Đọc - hiểu văn bản

1. Đoạn 1 (18 câu đầu): Thúy Kiều nhờ Thúy vân thay mình trả nghĩa cho Kim Trọng.

          - Kiều nhờ cậy Vân (chú ý sắc thái biểu cảm của các từ ngữ "cậy", "lạy", "thưa"). Lời xưng hô của Kiều vừa như trông cậy vừa như nài ép, phù hợp để nói về vấn đề tế nhị "tình chị duyên em".

          - Nhắc nhớ mối tình của mình với chàng Kim; thắm thiết nhưng mong manh, nhanh tan vỡ. Chú ý cách kể nhấn về phía mong manh, nhanh tan vỡ của mối tình.

          - Kiều trao duyên cho em. Chú ý cách trao duyên - trao lời tha thiết, tâm huyết; trao kỉ vật lại dùng dằng, nửa trao, nửa níu - để thấy tâm trạng của Kiều trong thời khắc đoạn trường này.

2. Đoạn 2 (còn lại): Tâm trạng của Kiều sau khi trao duyên.

          - Dự cảm về cái chết trở đi, trở lại trong tâm hồn Kiều; trong lời độc thoại nội tâm đầy đau đớn, Kiều hướng tới người yêu với tất cả tình yêu thương và mong nhớ.

          - Từ chỗ nói với em, Kiều chuyển sang nói với mình, nói với người yêu; từ giọng đau đớn chuyển thành tiếng khóc, khóc cho mình, khóc cho mối tình đầu trong sáng, đẹp đẽ vừa mới chớm nở đã tan vỡ.

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật

- Miêu tả tinh tế diễn biến tâm trạng nhân vật.

- Ngôn ngữ độc thoại nội tâm sinh động.

2.  Ý nghĩa văn bản

Vẻ đẹp nhân cách Thúy Kiều thể hiện qua nỗi đau đớn khi duyên tình tan vỡ và sự hi sinh đến quên mình vì hạnh phúc của người thân.

Bài 8: Chí khí anh hùng (Trích Truyện Kiều - Nguyễn Du)

I. Tìm hiểu chung

Vị trí đoạn trích: Đoạn trích từ câu 2213 đến câu 2230 của Truyện Kiều: Từ Hải từ biệt Thúy Kiều ra đi lập sự nghiệp lớn.

 II. Đọc - hiểu văn bản

1. Khát vọng lên đường (bốn câu đầu đoạn trích)

Khát khao được vẫy vùng, tung hoành bốn phương là một sức mạnh tựnhiên không gì có thể ngăn cản nổi.

2. Lí tưởng anh hùng của Từ Hải (phần còn lại).

 Chú ý các động thái của từ:

- Không quyến luyện, bịn rịn, không vì tình yêu mà quên đi lí tưởng cao cả.

- Trách Kiều là người tri kỉ mà không hiểu mình, khuyên Kiều vượt lên trên tình cảm thông thường để sánh với anh hùng.

-  Hứa hẹn với Kiều về một tương lai thành công.

- Khẳng định quyết tâm, tự tin vào thành công.

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật

          Khuynh hướng lí tưởng hóa người anh hùng bằng bút pháp ước lệ và cảm hứng vũ trụ; trong đó, hai phuiwng diện ước lệ và cảm hứng vũ trụ gắn bó chặt chẽ với nhau.

2. Ý nghĩa văn bản

Lí tưởng anh hùng của Từ Hải và ước mơ công lí của Nguyễn Du.

* Phần Tiếng Việt

Bài 1: Thực hành các phép tu từ: phép điệp và đối

  1. Kiến thức về phép điệp: phép tu từ lặp lại một yếu tố ngôn ngữ trong văn bản (âm, vần, từ, ngữ, câu, nhịp, kết cấu ngữ pháp,...) nhằm nhấn mạnh hoặc bộc lộ cảm xúc, hoặc tạo nên tính hình tượng cho ngôn ngữ nghệ thuật.
  2. Kiến thức về phép đối: phép sắp xếp từ ngữ, cụm từ, câu văn sao cho cân xứng nhau về âm thanh, nhịp điệu, về đặc điểm ngữ pháp và ngữ nghĩa nhằm mục đích tạo ra vẻ đẹp hoàn chỉnh, hài hoà trong diễn đạt, phục vụ cho một ý đồ nghệ thuật nhất định.

Bài 2: Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật

  1. Khái niệm ngôn ngữ nghệ thuật: (với nghĩa chuyên môn) ngôn ngữ dùng trong tác phẩm văn chương, không chỉ có chức năng thông tin mà quan trọng hơn là có chức năng thẩm mĩ. Ngôn ngữ nghệ thuật bao gồm ngôn ngữ trong các tác phẩm tự sự, trữ tình và tác phẩm sânkhấu.

2. Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật có ba đặc trưng cơ bản: tính hình tượng, tính truyền cảm, tính cá thể hóa.

­* Phần Làm văn

Bài 1: Các hình thức kết cấu của văn bản thuyết minh

1. Khái niệm kết cấu của văn bản thuyết minh: cách thức tổ chức, sắp xếp nội dung thuyết minh theo một trình tự thống nhất, hoàn chỉnh, có ý nghĩa.

2. Các hình thức kết cấu

Khi viết bài văn thuyết minh, có thể lưa chọn nhiều hình thức kết cấu khác nhau:

- Theo trình tự thời gian (quá trình hình thành, vận động và phát triển);

          - Theo trình tự không gian (theo tổ chức vốn có của sự vật);

          - Theo trình tự logic (các mối quan hệ nguyên nhân - kết quả, chung - riêng);

          - Theo trình tự hỗn hợp (kết hợp nhiều trình tự khác nhau).

Bài 2: Lập dàn ý bài văn thuyết minh

1. Bố cục của một bài văn thuyết minh: Gồm 3 phần: mở bài - thân bài - kết bài

2. Trình tự thuyết minh: không gian, thời gian, nhận thức, chứng minh-phản bác,…

3. Các yêu cầu về lập dàn ý cho một bài văn thuyết minh: có kiến thức, kĩ năng xây dựng dàn ý; có các tri thức đầy đủ, chuẩn xác về đối tượng; tìm được cách sắp xếp các tri thức theo một hệ thống hợp lí, chặt chẽ.   

Bài 3: Tính chuẩn xác, hấp dẫn của văn bản thuyết minh

Cần rút ra những kiến thức về tính chuẩn xác, hấp dẫn của văn bản thuyết minh qua việc tìm hiểu, phân tích các ví dụ cụ thể.

  1. Tính chuẩn xác: các nội dung trình bày cần khách quan, khoa học, đáng tin cây.
  2. Tính hấp dẫn: văn bản thuyết minh cần phải hấp dẫn để thu hút sự chú ý theo dõi của người đọc, người nghe.
  3. Một số biện pháp đảm bảo sự chuẩn xác của văn bản thuyết minh: cần tìm hiểu thấu đáo vấn đề trước khi viết, cần thu nhập đầy đủ tài liệu tham khảo, các ý kiến của chuyên gia và cơ quan có thẩm quyền về vấn đề thuyết minh, các số liệu, cứ liệu cần cập nhật,...
  4. Một số biện pháp đảm bảo tính hấp dẫn của văn bản thuyết minh: đưa ra những chi tiết cụ thể sinh động; so sánh để làm nổi bật sự khác biệt, khắc sâu trí nhớ người đọc; câu văn biến hoá, tránh đơn điệu, phối hợp nhiều loại kiến thức để soi rọi đối tượng từ nhiều mặt.

Bài 4: Phương pháp thuyết minh

1.Tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh

- Giúp thuyết minh rõ ràng, chuẩn xác và hấp dẫn.

- Giúp thực hiện mục đích thuyết minh.

2. Các phương pháp được sử dụng trong văn bản thuyết minh: định nghĩa, chú thích, phân tích, phân loại, liệt kê, giảng giải nguyên nhân - kết quả, nêu ví dụ, so sánh, dùng số liệu, ...

3. Các yêu cầu và nguyên tắc lựa chọn, vận dụng và phối hợp các phương pháp thuyết minh: không xa rời mục đích thuyết minh, làm nổi bật bản chất và đặc trưng của sự vật, hiện tượng; làm cho người đọc, người nghe tiếp nhận dễ dàng, hứng thú.

Bài 5: Lập dàn ý bài văn nghị luận

1. Tác dụng của việc lập dàn ý

- Lập dàn ý là lựa chọn và sắp xếp những nội dung cơ bản theo bố cục ba phần của văn bản (mở bài, thân bài, kết bài), giúp người viết bao quát được những nội dung chủ yếu, những luận điểm, luận cứ cần triển khai, phạm vi nghị luận, …

- Tác dụng:

+ Bao quát nội dung chủ yếu.

    + Tránh xa đề, lạc đề, lặp ý, bỏ sót ý.

    + Phân bố thời gian hợp lí.

2. Cách lập dàn ý bài văn nghị luận

 - Để lập dàn ý cho bài văn nghị luận, trước hết cần xác định luận đề, luận điểm, luận cứ, từ đó sắp xếp vào bố cục ba phần: mở bài (giới thiệu và định hướng triển khai vấn đề); thân bài triển khai các luận điểm, luận cứ theo trật tự hợp lí); kết bài (nhấn mạnh hoặc mở rộng vấn đề).

DẠNG ĐỀ VÀ THỜI LƯỢNG

1. Thời gian làm bài:90 phút ( không tính thời gian phát đề)

2. Dạng đề:  Gồm 2 phần:

- Phần Đọc hiểu (4.0 điểm):Đọc văn bản và thực hiện một số yêu cầu.

  ( Học sinh lưu ý: Trả lời ngắn gọn, trúng yêu cầu, không dài dòng)

- Phần Làm văn (6.0 điểm):Nghị luận văn học (6.0 điểm)

 

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÂM ĐỒNG

TRƯỜNG THPT BÙI THỊ XUÂN

KIỂM TRA CUỐI KÌ II

NĂM HỌC 2020 - 2021

MÔN: NGỮ VĂN – Lớp 10

Thời gian làm bài: 90phút

              ĐỀ THAM KHẢO                                                                                 

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc đoạn trích:

Nỗi lòng biết ngỏ cùng ai,

Thiếp trong cánh cửa chàng ngoài chân mây

Trong cửa này đã đành phận thiếp,

Ngoài mây kia há kiếp chàng vay 1

Những mong cá nước sum vầy,

Bao ngờ đôi ngả nước mây cách vời.

(Trích bản dịch Chinh phụ ngâm khúc, Đặng Trần Côn

Chinh phụ ngâm diễn ca, NXB Văn học, 1987, tr. 20)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích.

Câu 2. Trong đoạn trích, nhân vật trữ tình là ai?

Câu 3.Chỉ ranhững chi tiết diễn tả hoàn cảnh biệt li cách trở trong đoạn trích.

Câu 4. Nêu hiệu quả phép đối được sử dụng trong câu: Thiếp trong cánh cửa chàng ngoài chân mây.

Câu 5. Anh/Chị hiểu như thế nào về nội dung hai câu thơ sau?

Những mong cá nước sum vầy,

Bao ngờ đôi ngả nước mây cách vời

Câu 6.Nhận xét về tâm trạng của nhân vật trữ tình trong đoạn trích.

1Vay: từ chỉ ý hoài nghi, than thở (Chinh phụ ngâm diễn ca - NXB Văn học, năm 1987, tr.20)  

[1]Bao ngờ: đâu ngờ (Chinh phụ ngâm diễn ca - NXB Văn học, năm 1987, tr.20)

II. LÀM VĂN (6,0 điểm)

Trình bày cảm nhận của anh/chị về nhân vật Từ Hải trong đoạn trích sau:

Nửa năm hương lửa đương nồng, 

Trượng phu thoắt đã động lòng bốn phương.

Trông vời trời bể mênh mang,

Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng rong.

Nàng rằng: “Phận gái chữ tòng,

Chàng đi thiếp cũng một lòng xin đi”.

Từ rằng: “Tâm phúc tương tri,

Sao chưa thoát khỏi nữ nhi thường tình?

Bao giờ mười vạn tinh binh,

Tiếng chiêng dậy đất bóng tinh rợp đường.

Làm cho rõ mặt phi thường,

Bấy giờ ta sẽ rước nàng nghi gia.

Bằng nay bốn bể không nhà,

Theo càng thêm bận biết là đi đâu?

Đành lòng chờ đó ít lâu,

Chầy chăng là một năm sau vội gì!”

Quyết lời dứt áo ra đi,

Gió mây bằng đã đến kì dặm khơi.

                                                                         (Chí khí anh hùng - trích Truyện Kiều, Nguyễn Du,

                                                       Ngữ văn 10, Tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam, 2020,  tr. 113)

---------------------HẾT ---------------

Hệ thống Email

mailsomailsoct

emailbtx

Tra điểm

hsg

lop10

tnthpt

vanbang

Website hữu ích

logobogiaoducdaotao

LOGO-EDUNET

thi-tuyensinh

logosogiaoduclamdong

 images

tienganhonline

 violympic

elearning

Tài liệu Elearning

lo-go-truong-truc-tuyen

Văn bản

bgd

ic981 logo-cchc

logosogiaoduclamdong

3 cong khai

 dethi xem ngoaikhoa  duhoc