Đối tác chiến lược

chung cư imperia garden

NOI DUNG ÔN TẬP BÀI VIẾT SỐ 5, MÔN NGỮ VĂN- LỚP 10 ( NH 2017 - 2018)

NỘI DUNG ÔN TẬP BÀI VIẾT SỐ 5, MÔN NGỮ VĂN – LỚP 10

Năm học 2017 - 2018

* Thời gian thực hiện: tuần 23, 24 – Bài làm tại nhà

* Kiểu bài : Văn thuyết minh

* Nội dung:

- Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh, Di tích lịch sử

- Thuyết minh về một tác phẩm văn học

- Thuyết minh về một tác giả văn học…

* Hướng dẫn làm bài:

I. Hướng dẫn dàn ý chung thuyết minh về danh lam thắng cảnh:

  1. MB:

- Giới thiệu về đối tượng thuyết minh

- Nêu cảm nhận chung về đối tượng

  2.TB:

- Giới thiệu về vị trí địa lí:

+Địa chỉ, nơi tọa lạc?

+Diện tích nơi đó, rộng lớn hay nhỏ bé?

+ Cảnh vật xung quanh ra sao?

+ Có thể đến đó bằng phương tiện gì?

- Nguồn gốc (lịch sử hình thành)

+ Có từ khi nào?

+ Do ai khởi công (làm ra)?

+ Xây dựng trong bao lâu?

- Cảnh bao quát đến chi tiết:

+Từ xa,…Nổi bật nhất là, …Cảnh quan xung quanh…

- Chi tiết:

+ Cách trang trí (Mang đậm nét dân tộc/hiện đại)

+ Cấu tạo

- Giá trị văn hóa, lịch sử:

+ Lưu giữ: tìm hiểu nhiều hơn về lịch sử, quá khứ của ông cha ta; Tô điểm cho… Thu hút du khách  + Một trong các địa điểm du lịch nổi tiếng/thú vị/hấp dẫn/thu hút khách du lịch.

 3. KB: Nêu cảm nghĩ về đối tượng

II. Thuyết minh về di tích lịch sử:

Dàn bài tương tự như thuyết minh về danh lam thắng cảnh.

III. Hướng dẫn dàn ý chung thuyết minh về một tác giả văn học:

1. MB: Giới thiệu khái quát về tác giả.

 2.TB:

a. Giới thiệu về tiểu sử (Cuộc đời)

- Họ, tên thật, bút danh khác, năm sinh, năm mất, quê quán

- Gia đình, trình độ học vấn, cá tính (nếu có)

- Những yếu tố ảnh hưởng tới sự nghiệp văn chương (ảnh hưởng của gia đình, quê hương…)

 b. Sự nghiệp:

- Sự nghiệp chính trị (Cách mạng) – Nếu có

- Sự nghiệp văn chương:

+ Nội dung và đề tài sáng tác.

+ Quan điểm nghệ thuật (sáng tác), đặc điểm phong cách.

+ Các chặng đường sáng tác và các tác phẩm tiêu biểu ở mỗi chặng.

c. Vai trò, vị trí, sự đóng góp của tác giả đối với văn học, với xã hội.

 3. KB: Thái độ, đánh giá về tác giả. Khẳng định vị trí của tác giả trong trong giai đoạn, thời kì văn học hay trong lòng độc giả.

---------------Hết--------------

Chúc các em làm bài tốt !

NOI DUNG ÔN TẬP BÀI VIẾT SỐ 5, MÔN NGỮ VĂN - LỚP 12 ( NH 2017 - 2018)

NỘI DUNG ÔN TẬP BÀI VIẾT SỐ  5

MÔN: Ngữ văn – LỚP 12

Năm học : 2017 - 2018

* Thời gian thực hiện: Tuần 23, 24 – Bài làm tại lớp

* Hình thức: Tự luận

* Cấu trúc: Đọc hiểu: 4 câu (3,0 điểm)

                     Làm văn: Nghị luận văn học ( 7,0 điểm)

* Thời gian làm bài: 90 phút

                  

I. Mục tiêu đề kiểm tra

      - Kiểm tra mức độ chuẩn kiến thức, kĩ năng được qui định trong chương trình môn Ngữ văn lớp 12, sau khi học sinh kết thúc tuần 22:  Nội dung  bài viết số 5: Làm văn nghị luận về văn học

      - Mục đích: đánh giá năng lực đọc - hiểu và tạo lập văn bản  nghị luận văn học về tác phẩm tác phẩm, đoạn trích văn xuôi

   

II. Ma trận đề kiểm tra

Mức

độ

   Chủ

     đề

Nhận biết Thông hiểu

         Vận dụng

Cộng
Vận dụng thấp Vận dụng cao

 

 1.Đọc-hiểu

- Nhận biết các phương thức biểu đạt, thao tác lập luận, phong cách ngôn ngữ, đặc sắc nghệ thuật... trong văn bản

-Hiểu được nội dung của một số câu văn trong văn bản -Trình bày quan điểm của mình về một số câu  trong văn bản.

Số câu

Số điểm

Tỉ lệ

2

1

10%

1

1

10%

1

1

10%

0

0

0%

4

3

10%

  2. Làm văn

Vận dụng kiến thức kĩ năng về nghị luận tác phẩm văn xuôi, đoạn trích văn xuôi.

Tích hợp kiến thức, kĩ năng về bài nghị luận về tác phẩm văn xuôi, đoạn trích văn xuôi.

Huy động kiến thức đã học  trong tác phẩm văn học

để làm rõ vấn đề trong văn bản.

Nâng cao năng lực tư duy  tổng hợp so sánh đối chiếu để làm rõ giá trị nội dung và nghệ thuật tác phẩm hiện văn xuôi hiện đại. Xây dựng được luận điểm, luận cứ và dẫn chứng xác thực.

Chú ý liên kết trong bài viết.

 Số câu: 1

 Số điểm: 7

Số câu: 1

Số điểm: 7,0

  Tỉ lệ: 70 %

          1

 7,0 %= 7,0 đ

Tổng cộng

Số câu

Số điểm

Tỉ lệ

 

2

1

10%

 

1

1

10%

 

1

1

10%

 

1

7

70%

 

5

10

100%

II. NỘI DUNG KIẾN THỨC CẦN ÔN TẬP
1. Tác phẩm Vợ nhặt – Kim Lân:

-       Tình huống truyện

-       Nhân vật Tràng

-       Nhận vật thị - người vợ nhặt

-       Diễn biến tâm trạng bà cụ Tứ

-       Giá trị nhận đạo trong tác phẩm…

2. Tác phẩm Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài

     -     Diễn biến tâm trạng của Mị trong đêm tình màu xuân

     -     Diễn biến tâm trạng của Mị trong đêm đông cởi trói cho A Phủ 

     -     Nhân vật A Phủ…

III. MỘT SỐ ĐỀ VÀ GỢI Ý

TÁC PHẨM VỢ NHẶT- KIM LÂN

Đề 1: Phân tích giá trị độc đáo của tình huống truyện mà Kim Lân đã tạo dựng trong tác phẩm Vợ nhặt

Gợi ý:

A. Mở bài:

Giới thiệu Kim Lân, tác phẩm Vợ nhặt, giới thiệu tình huống truyện (Một trong những  đặc sắc của truyện Vợ nhặt là Kim Lân đã sáng tạo một tình huống truyện vô cùng độc đáo)

B. Thân bài

a. Khái niệm “tình huống truyện”

    – Khái niệm: Tình huống truyện là sự kiện đặc biệt của đời sống được nhà văn sáng tạo theo lối lạ hóa. Đó là môi trường, hoàn cảnh để nhân vật xuất hiện, tính cách phát triển và dụng ý của nhà văn được bộc lộ sắc nét.

Nhà văn Nguyễn Minh Châu từng cho rằng: “Tình huống truyện là lát cắt, là khúc  cua đời sống, nhưng qua đó, ta hiểu được trăm năm của đời thảo mộc”

b. Các ý cần đạt

1.Nhan đề Vợ nhặt cũng là một nét độc đáo: Tình huống truyện của tác phẩm này thể hiện ngay ở nhan đề “Vợ nhặt”. Một anh nông dân “nhặt” được vợ. Thật là một chuyện khó tin. Bởi theo quan niệm truyền thống, ông cha cho rằng:

                                  Tậu trâu, lấy vợ, làm nhà,

                                  Trong ba việc ấy thực là khó khăn.

    Vậy mà đọc tác phẩm chúng ta nhận thấy, Anh cu Tràng - một gã trai thô kệch, nghèo khổ lại là dân ngụ cư- chỉ “tầm phơ tầm phào” mấy câu mà có vợ theo về giữa lúc nạn đói khủng khiếp đang hoành hành. Sức hấp dẫn của tình huống truyện trước hết là ở đó. Và phải chăng tình huống trong tác phẩm này là một tình huống hành động, có lẽ đúng hơn là tình huống tâm trạng.

2.Đó là tình huống một anh cu Tràng nghèo khổ xấu trai, ế vợ đang đứng ngấp nghé bên bờ vực của cái chết vì đói khát lại nhặt được vợ trong nạn đói khủng  khiếp 1945.

3.Tình huống truyện làm bộc lộ sâu sắc tâm trạng, tính cách nhân vật. Tình huống này đã gây ngạc nhiên cho cả xóm ngụ cư, cho mẹ Tràng, và cả bản thân của Tràng nữa, vì hai lí do:

4.Tình huống truyện thể hiện thái độ của nhà văn đối với con người và thực trạng xã hội đương thời.

-Nhà văn lên án tội ác của bọn phát xít Nhật, thực dân Pháp và phong kiến tay saiđã gây ra nạn đói khủng khiếp năm 1945. Đẩy dân tộc ta vào cảnh túng đói quay quắt, kinh hoàng “Người chết như ngả rạ”. Lịch sử còn ghi lại nạn đói ghê sợ ấy, từ Lạng Sơn đến Quảng Trị, hơn hai triệu đồng bào ta chết đói.

-Thái độ cuả nhà văn đối với con người:

Nhà văn xót xa và cảm thương sâu sắc với nỗi khổ của người dân lành. Kim Lân thực sự xót xa, ái ngại khi nhận thấy con người phải đối diện với đói rét, khi con người bị rẻ rúng, coi thường.

Kim Lân trân trọng, tôn vinh những phẩm chất tốt đẹp của người dân nghèo: Dù đối mặt với hoàn cảnh sống ngặt nghèo, tăm tối, người dân nghèo vẫn luôn thương yêu, đùm bọc, cưu mang nhau. Thậm chí càng gieo neo, khốn khó, họ càng thương yêu nhau. Thật đúng với tinh thần“Thương người như thể thương thân”, “Lá lành đùm lá rách“…đầy tính nhân văn của dân tộc ta. Quan trọng hơn, nhà văn muốn ngợi ca niềm tin, niềm lạc quan yêu sống của con người Việt Nam. Bởi mấp mé bên vực thẳm của cái chết, người dân ngụ cư vẫn không hề bi quan, không buông xuôi, phó mặc sự sống mà rất yêu sống, ham sống. Thật đúng là “còn da lông mọc, còn chồi nảy cây”.

C. Kết bài

    Tình huống truyện trong Vợ nhặt thật độc đáo. Là hạt nhân của cấu trúc thể loại, tình huống truyện trong Vợ nhặt đóng vai trò rất quan trọng. Qua tình huống truyện, nhà văn không chỉ dựng được chân dung các nhân vật, mà quan trọng hơn, thái độ của nhà văn được thể hiện thật tự nhiên và sâu sắc.

Đề 2: Phân tích nhân vật  thị - người vợ nhặt trong “Vợ nhặt” (Kim Lân)

Xuất hiện không nhiều nhưng cũng đã để lại ấn tượng đối với người đọc

* Tác giả không đặt tên cho người phụ nữ mà gọi theo cách chung của giới tính – thị – vừa cụ thể về một con người một số phận vừa khái quát được những nét chung của những con người, số phận của những người phụ nữ khốn khó trong cuộc sống bấy giờ

* Người phụ nữ nghèo không tuổi, không quê quán, không gia đình, họ hàng thân thích… đi làm thuê kiếm sống; cuộc sống đói khát cùng cực đẩy người phụ nữ vào tình trạng vô cùng bi đát.è biết cưu mang lẫn nhau.:

Chú ý đoạn văn miêu tả và những từ ngữ: cong cớn: có vẻ đanh đá biểu hiện bằng nét mặt cử chỉ điệu bộ như chẩu môi, vênh mặt… (nói về người phụ nữ; đon đả cử chỉ nhanh nhẩu, thái độ vồn vã khi tiếp xúc với ai; lon ton từ gợi tả dáng đi, chạy (thường là của trẻ em) nhanh nhẹn vẻ hồ hởi; sầm sập từ mô phỏng như tiếng mưa to đổ xuống; sưng sỉa mặt nặng ra và như sưng lên, lộ rõ vẻ không bằng lòng,; leo lẻo nhanh miệng liến thoắng, tỏ ra không tật, không sâu sắc; thị tiếng lót giữa họ và tên nữ để phân biệt với tên nam; từ dùng đặt trước một tên riêngđể chỉ hoặc gọi người phụ nữ ở tầng lớp dưới trong xã hội cũ; từ dùng để chỉ người phụ nưở ngôi thứ ba với ý coi khinh

* Chấp nhận theo Tràng về làm vợ - vợ nhặt, sau khi ăn một chặp 4 bát bánh đúc

+ Trên đường theo Tràng về nhà, thị vừa e thẹn, vừa bộc lộ tình yêu thương, khát khao một gia đình

+ Khi người mẹ Tràng chấp nhận, thị thở phào nhẹ nhõm, cảm nhận được cuộc sống gia đình ấm cúng.

+ Buổi sáng hôm sau thị cùng với mẹ chồng lo thu vén, đảm nhận vai trò ngưởi vợ, người con dâu trong gia đình.

]Tác giả dành một số câu văn để miêu tả nét tâm trạng của thị: Nén tiếng thở dài; ngượng nghịu, nét mặt bần thần à lo lắng sợ sệt cho số phận của mình.

F là nạn nhân của nạn đói; những xô đẩy dữ dội của hoàn cảnh đã khiến thị chao chát, thô tục và chấp nhận làm vợ nhặt; tuy nhiên, sâu thẳm trong con người này vẫn khát khao một mái ấm và thị trở thành một con người hoàn toàn khác khi là người vợ trong gia đình.

Đề 3: Phân tích nhân vật Tràng trong “Vợ nhặt” (Kim Lân)

*Xóm ngụ cư có một chàng trai tên là: Tràng bước đi ngật ngưỡng trên con đường khẳng khiu; chịu cảnh đói khát; làm thuê làm mướn trên huyện để kiếm miếng ăn nuôi thân. Con người Tràng: xấu, nghèo túng nhất là lại là dân ngụ cư; sống trong căn nhà (lều) hết sức tồi tàn; anh ta sẽ không bao giờ lấy được vợ (không dám nghĩ đến) hơn thế lại ở giữa thời buổi đói khát; thiếu thốn à người đọc cảm thông cho cuộc đời, số phận của Tràng.

*Khát khao hạnh phúc và có ý thức xây dựng hạnh phúc: Là một người lao động nghèo, tốt bụng và cởi mở giữa cảnh đói khát anh sẵn lòng đãi người đàn bà xa lạ một bữa ăn tuy đơn sơ

Câu nói đùa chứ có về với tớ thì ra khuân hàng lên xe rồi cùng về và rồi Tràng đã liều đưa người đàn bà xa lạ về nhà ẩn chứa niềm khát khao mái ấm gia đình

+ Một buổi chiều nơi xóm nhỏ dân xóm ngụ cư thấy Tràng đi cùng với một người phụ nữ - người mà anh ta “ nhặt” được khi đi làm thuê đưa về để làm vợ. Một sự lạ kì cho xóm ngụ cư; một điều lạ lùng cho bà cụ Tứ - người mẹ Tràng và lạ lẫm ngay cho cả chính Tràng.

à Kim Lân tạo ra tình huống rất éo le, đặc biệt đặt nhân vật của mình vào trong đó àsố phận con người trong cuộc sống lúc bấy giờ .Song chính tình huống đặc biệt đã dẫn câu chuyện đi được vào điều sâu xa nhất trong tâm hồn con ngươi “ Ốc dám mang cọc cho rêu” .

+  Cùng với người phụ nữ về ngôi nhà nhỏ trong xóm ngụ cư:Tràng hình như quên đi cái quá khứàtrỗi dậy trong niềm vui, khát khao; tâm trạng vui vẻàgợi về một tình cảm: tình yêu thương. Khi đứng trước ngôi nhà của mình:Ngây người, ngựơng nghịu; tâm trạng: mừng- lo chờ đợi mẹ về.

+  Kim Lân dành một đoạn văn miêu tả cuộc gặp mặt, đối thoại giữa người mẹ và “ vợ chồng” Tràng. Anh đã đón mẹ lễ phép (có phần cung kính) trình bày việc quan trọng, lo sợ mẹ không đồng ý. Người mẹ thương con trai và thương cả cô con dâu Tràng vui mừng, muốn làm một việc gì đó cho gia đình này

* Buổi sáng đầu tiên khi có vợ thấy nhà cửa sạch sẽ, gọn gàng Tràng cảm thấy yêu thương gắn bó, có trách nhiệm với gia đình, nhận ra bổn phận phải lo lắng cho vợ con sau này; anh cảm nhận sự ấm cúng, đáng yêu của một gia đình và anh có trách nhiệm bổn phận chăm lo gia đình, dù cơ cực vẫn cưu mang, xây dựng một gia đình . Anh cũng nghĩ tới sự đổi thay cho dù vẫn chưa ý thức được đầy đủ khi nhìn thấy hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng trên đê Sộp

F Kim Lân thành công tạo tình huống diễn tả đặc sắc nét tâm lí nhân vật Tràng: cảm nhận được tình yêu và mong muốn có được một gia đình, nghị lực vươn lên

TÁC PHẨM VỢ CHỒNG A PHỦ- TÔ HOÀI

ĐỀ 1: Diễn biến tâm trạng của Mị trong đêm tình mùa xuân.

Gợi ý

1.Mở bài:

+ Tên thật là Nguyễn Sen -1920 - Hà Nội Làm nhiều nghề kiếm sống, có vốn hiểu biết phong phú về đời sống, phong tục tập quán (đặc biệt vùng Tây Bắc), lời văn giàu chất tạo hình nhiều trang miêu tả thiên nhiên đặc sắc có chất thơ; lối kể chuyện sinh động hấp dẫn và hóm hĩnh; là một trong những nhà văn lớn của VHVN hiện đại, được nhận giải thưởng Hồ Chí Minh về VHNT (đợt 1) 1996.

+ Vợ chồng Aphủ là kết quả của một đợt (8 tháng) đi cùng bộ đội vào GP Tây Bắc (1952), đựơc giải nhất về truyện kí của Hội Văn nghệ Việt Nam (1945-1955), truyện ngắn viết về hai chặng đường đời của Mị và APhủ – cô gái, chàng trai người Hmông (Mèo): sống khổ cực trong nhà thống lí PáTra (Hồng Ngài); chạy trốn sang Phiềng Sa nên vợ nên chồng và gặp cách mạng.

+ Diễn biến tâm trạng của Mị trong đêm tình mùa xuân.

2.Thân bài:

@ Giới thiệu nhân vật Mị:

* Cô gái còn rất trẻ, đẹp, hồn nhiên trong sáng, giỏi thổi khèn, thổi sáo,làm nương rẫy, nhiều trai làng theo, Mị đã có người yêu; Mị là một cô gái ngoan, hiền, giỏi giang, hiếu thảo với bố mẹ; cô phải được hưởng cuộc sống tốt đẹp hạnh phúc.

* Nhưng vì món nợ của bố mẹ Mị ngày xưa vay của bố thống lí Pá Tra nay Mị phải “trả thay”, và cô bị bắt về làm dâu (vợ ASử) - dâu gạt nợ Cô gái trẻ đẹp giỏi giang vì món nợ truyền kiếp bị đẩy vào con đường làm dâu, dâu gạt nợ cho kẻ giàu có nhất Hồng Ngài .

@ Diễn biến tâm trạng của Mị trong đêm tình mùa xuân.

* “Năm ấy tết đến, Mị cũng uống rượu, uống ừng ực từng bát” như đang kìm nén một điều gì đó; Lòng Mị đang sống lại thời con gái; tai văng vẳng nghe thấy tiếng sáo gọi bạn tình nơi đầu núi, đầu làng rập rờn trong đầu Mị

+ Hồng Ngài ăn tết giữa lúc gió thổi vào cỏ gianh vàng ửng, gió và rét rất dữ dội, những chiếc váy hoa xòe như những con bướm sặc sỡ… đám trẻ chơi tết đánh quay, cười ầm trên sân nhà

+ Những đêm tình mùa xuân của một thời con gái trở lại, lòng đột nhiên vui sướng thấy mình còn trẻ lắm, tiếng sáo gọi bạn tình và lời hát yêu cứ văng vẳng; muốn đi chơi, Mị vào buồng, thắp sáng ngọn đèn mỡ, quấn tóc, chuẩn bị váy áo cho cuộc chơi trong đêm tình mùa xuân.

+ Khát vọng hạnh phúc trở về và bùng lên trong lòng Mị, khi tết đến, mùa xuân đã về, tiếng sáo réo rắt gọi bạn tình, bữa rượu bên bếp lửa … làm Mị thức tỉnh, ý thức trong tiềm thức trỗi dậy những hồi ức, những kĩ niệm trở về với chính mình, Mị ý thức đựơc thời gian,ý thức được thân phận mình.

Mị có những hình dung rất cụ thể của con người cảm thấy cuộc sống còn có ý nghĩa. ASử xuất hiện và “Trói đứng Mị vào cột quấn tóc Mị lên cột” Song Mị vẫn “không biết mình đang bị trói”vẫn nghe tiếng sáo văng

vẳng nơi đầu núi, đầu làng và rập rờn trong đầu mình; tiếng sáo và lời hát yêu vẫn đưa Mị vào những cuộc chơi, Mị bước chân đi nhưng những sợi dây trói kéo cô về với thực tại, Mị dần dần trở lại với thực tại và hiểu rõ thân phận mình, ý thức được không bằng con trâu, con ngựa…

* Tô Hoài miêu tả diễn biến tâm trạng của Mị bằng một đoạn văn khá sắc sảo và dường như nhà văn để Mị sống trong tâm linh sâu thẳm với những gì đẹp nhất mà tiềm thức khơi dậy; Mị trở về với thực tại và ý thức rõ thân phận của mình “không được bằng con ngựa con trâu”.Không khí đêm tình mùa xuân; tiếng sáo gọi bạn tình như một luồng gió mới thổi lớp tro tàn bùng lên ngọn lửa của lòng ham sốngcủa một khát vọng hạnh phúc vốn vẫn tiềm tàng trong con người Mị.

3.Kết bài:

     + Nghệ thuật xây dựng nhân vật có nhiều điểm đặc sắc; trần thuật uyển chuyển linh hoạt; cách giới thiệu nhân vật đầy bất ngờ tự nhiên mà ấn tượng; kể chuyện ngắn gọn dẫn dắt tình tiết khéo léo; biệt tài miêu tả thiên nhiên và phong tục, tập quán của người dân miền núi; ngôn ngữ sinh động, chọn lọc và sáng tạo, câu văn giàu tính tạo hình và thấm đẫm chất thơ

     + Tô Hoài xây dựng thành công nhân vật Mị – APhủ tiêu biểu cho số phận đau khổ của người dân lao động miền núi; phản ánh con đường giải phóng và ngợi ca vẻ đẹp, sức sống tiềm tàng mãnh liệt của họ; tố cáo tội ác của bọn phong kiến thực; tác giả cảm thông, chia sẻ, phát hiện và ngợi ca: con người dù bị đẩy vào hoàn cảnh bi đát nhất song vẫn luôn hướng tới cuộc sống tự do; chân chính. Gía trị hiện thực sâu sắc và giá trị nhân đạo cao cả.

ĐỀ 2: Phân tích diễn biến tâm trạng Mị trong đêm mùa đông Mị cởi trói cứu A Phủ

*Lời kể truyện trầm hẳn xuống khi cuộc đời Mị trở lại làm dâu lầm lũi vô thức vô cảm

+ Không ý thức mặc cho mọi sự ngang trái xảy ra. Đêm nào Mị cũng dậy thật sớm, ngủ thật muộn đến bên bếp lủa hơ tay sưởi lửa, mặc cho nhiều lần ASử đi chơi về đánh dúi dụi. Khi APhủ xuất hiện rồi bị trói vào cột cạnh khu bếp Mị cũng mặc, dửng dưng vô cảm vô thức

+ Một đêm như bao đêm, Mị “lé mắt… đã xám đen lại” những giọt nước mắt tuyệt vọng của người bị trói rơi xuống “cốc nước” cõi lòng Mị, tràn ra lay động thức tỉnh, Mị xúc động, nhớ lại mình, thương mình cũng từng bị trói, Mị đồng cảm với người bị trói, nhận ra tội ác của bọn thống trị; tình thương, sự đồng cảm giai cấp, niềm khát khao tự do mãnh liệt làm Mị không thấy sợ, Mị rón rén bước ra rút con dao nhỏ cắt lúa cắt nút dây cởi trói cứu APhủ và tự giải thoát cuộc đời mình

+ APhủ vùng lên chạy trốn; Mị hoảng hốt, thì thào thúc giục “đi mau”, đứng lặng rồi vụt chạy “APhủ cho tôi đi với, ở đây thì chết mất”; Mị trước cái chết; lòng ham sống, khát khao tự do, hạnh phúc bùng lên, Mị chạy theo APhủ tự giải thoát cuộc đời mình.

ĐỀ 3: Phân tích nhân vật APhủ

Tác giả giới thiệu bằng những câu văn ngắn, một vài đoạn văn trong phần đầu tác phẩm giúp người đọc hình dung về con người, tính cách APhủ – một chàng trai của núi rừng Tây Bắc, tiêu biểu cho lớp thanh niên Hmông

@ Số phận éo le:

Mồ côi cha mẹ, họ hàng không còn ai, bị bắt bán cho kẻ khác, làm thuê làm mướn hết nhà này sang nhà khác; không chịu được bỏ lên núi cao và về với các bản làng.à Là nạn nhân của các hủ tục lạc hậu và cường quyền phong kiến miền núi

@ Phẩm chất tốt đẹp: Có sức khỏe phi thường, dũng cảm, yêu tự do, yêu lao động; có sức sống tiềm tàng, mạnh mẽ và một khát vọng hạnh phúc.

+ APhủ chàng trai khoẻ mạnh, dũng cảm, sống trong một niềm tin; song rất nghèo sống cùng bạn bè. Anh không có tiền cưới vợ (nhiều cô gái ước ao lấy được anh)

+ APhủ đánh ASử bị bắt – đánh phạt vạ trở thành kẻ ở trừ nợ cho thống lí Pá tra. Để hổ vồ mất bò, bị trói vào cột chờ bắt được con hổ, tuyệt vọng chờ chết được Mị cởi trói và hai người chạy khỏi Hồng Ngài đến Phiềng Sa trở thành vợ chồng và gặp cách mạng.

 
Chúc các em làm bài tốt !

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP THI HKI - MÔN VẬT LÝ K11

Trường THPT Bùi Thị Xuân

ÑEÀ CÖÔNG OÂN TAÄP HOÏC KYØ I- MOÂN VAÄT LYÙ 11AB – 2017 - 2018

A- LYÙ THUYEÁT                   ( CHƯƠNG I, II, III )

CHÖÔNG I: ÑIEÄN TÍCH – ÑIEÄN TRÖÔØNG

  1. Ñieän tích – Ñònh luaät Cu-loâng:

-          Neâu ñöôïc caùch nhieãm ñieän cuûa moät vaät (coï xaùt, tieáp xuùc vaø höôûng öùng)

-          Phaùt bieåu ñònh luaät Cu-loâng. Vieát bieåu thöùc, giaûi thích caùc yù nghóa, ñôn vò cuûa bieåu thöùc?

-          Chæ ra ñaëc ñieåm cuûa löïc ñieän giöõa hai ñieän tích ñieåm?

Xác định các đại lượng trong biểu thức định luật Cu-lông. Phương chiều lực tương tác giữa hai điện tích cùng dấu và trái dấu.

  1. Thuyeát eâlectron. Ñònh luaät baûo toaøn ñieän tích

-          Phaùt bieåu ñònh luaät baûo toaøn ñieän tích ?

-          Neâu caùc noäi dung chính cuûa thuyeát eâlectron

+  Xác định độ lớn hai điện tích sau khi tiếp xúc với nhau.

  1. Ñieän tröôøng vaø cöôøng ñoä ñieän tröôøng. Ñöôøng söùc ñieän.

-          Neâu ñöôïc ñieän tröôøng toàn taïi ôû ñaâu? Coù tính chaát gì ?

-          Phaùt bieåu ñöôïc ñònh nghóa cöôøng ñoä ñieän tröôøng ,

-          Đặc điểm của đường sức điện.

+  Xác định vectơ cường độ điện trường tại một điểm.

  1. Coâng cuûa löïc ñieän

-          Tính chất , coâng thöùc tính coâng cuûa löïc ñieän.

+ Biết cách tính công của lực điện trường đều theo công thức.

  1. Ñieän theá. Hieäu ñieän theá

-          Phaùt bieåu ñònh nghóa hieäu ñieän theá giöõa hai ñieåm cuûa ñieän tröôøng vaø neâu ñöôïc ñôn vò ño hieäu ñieän theá

-          Neâu ñöôïc moái quan heä giöõa cöôøng ñoä ñieän tröôøng ñeàu vaø hieäu ñieän theá giöõa hai ñieåm cuûa ñieän tröôøng ñoù - Ñôn vò ño cöôøng ñoä ñieän tröôøng .

-          Neâu ñöôïc tröôøng tónh ñieän laø tröôøng theá.

+ Vận dụng các công thức : A = qU ; E = U/d,  UAB = VA - VB  để giải bài tập đơn giản.

  1. Tuï ñieän

-          Neâu nguyeân taéc caáu taïo cuûa tuï ñieän. Nhaän daïng ñöôïc caùc tuï ñieän thöôøng duøng vaø neâu ñöôïc yù nghóa caùc soá ghi treân moãi tuï ñieän.

-          Phaùt bieåu ñònh nghóa ñieän dung cuûa tuï ñieän vaø nhaän bieát ñöôïc ñôn vò ño ñieän dung

+ Biết cách tính điện dung và các đại lượng trong công thức

CHÖÔNG II : DOØNG ÑIEÄN KHOÂNG ÑOÅI

  1. Doøng ñieän khoâng ñoåi. Nguoàn ñieän

-          Doøng ñieän khoâng ñoåi laø gì ?  Suaát ñieän ñoäng cuûa nguoàn ñieän ?  Coâng thöùc cuûa suaát ñieän ñoäng ?

-          Đơn vị đo cường độ dòng điện, suất điện động

+    Giaûi ñöôïc baøi taäp veà dòng điện không đổi( cường độ dòng điện, suất điện động, số eclectron….)

  1. Ñieän naêng. Coâng suaát ñieän

-          Coâng thöùc tính coâng cuûa nguoàn ñieän ? Coâng thöùc tính coâng suaát cuûa nguoàn ñieän?

-     Biểu thức và ý nghĩa các đại lượng trong biểu thức công và công suất điện và đơn vị

-          Tính coâng vaø coâng suaát cuûa nguoàn ñieän.

  1. Ñònh luaät OÂm cho toaøn maïch :

-          Phaùt bieåu ñònh luaät OÂm cho toaøn maïch. Bieåu thöùc ? Giaûi thích caùc ñaïi löôïng, ñôn vò?

-          Viết được biểu thức tính hiệu điện thế 2 đầu nguồn điện. K hi r ≈ 0 hay R ≈ 0 thì thế nào?

  1. Gheùp caùc nguoàn ñieän thaønh boä :

-          Thế nào là mắc(ghép) nối tiếp, song song.

-          Coâng thöùc tính suaát ñieän ñoäng vaø ñieän trôû trong cuûa boä nguoàn maéc noái tieáp, maéc song song

CHÖÔNG III : DOØNG ÑIEÄN TRONG CAÙC MOÂI TRÖÔØNG

  1. Doøng ñieän trong kim loaïi :

-          Neâu ñöôïc ñieän trôû suaát trong kim loaïi taêng theo nhieät ñoä .

-          Neâu ñöôïc hieän töôïng sieâu daãn laø gì?

-          Neâu ñöôïc hieän töôïng nhieät ñieän laø gì ?

+   Vận dụng công thức : Điện trở suất của kim loại tăng theo nhiệt độ :

r = r0[1 + a(t – t0)]

                + Biểu thức tính suất nhiệt điện động là :

           

  1. Doøng ñieän trong chaát ñieän phaân

-          Baûn chaát doøng ñieän trong chaát ñieän phaân ? Hieän töôïng döông cöïc tan ?

-          Phaùt bieåu ñònh luaät Fa-ra-ñaây veà ñieän phaân vaø vieát ñöôïc heä thöùc cuûa ñònh luaät naøy.

-          Neâu moät soá öùng duïng cuûa hieän töôïng ñieän phaân.

+  Vaän duïng coâng thöùc ñònh luaät Fa-ra-ñaây ñeå giaûi caùc baøi taäp veà hieän töôïng ñieän phaân.

B- BAØI TAÄP:

-          Phöông phaùp giaûi moät soá baøi toaùn veà mạch điện

-          Bài tập về lực điện và cường độ điện trường

Tố

NOI DUNG ÔN TẬP BÀI VIẾT SỐ 5, MÔN NGỮ VĂN - LỚP 11 ( NH 2017 - 2018)

 

 

NỘI DUNG ÔN TẬP BÀI VIẾT SỐ 5, MÔN NGỮ VĂN – LỚP 11

Năm họa 2017 - 2018

 

* Dạng đề: Nghị luận xã hội về một hiện tượng đời sống

* Thời gian làm bài: 1 tiết (45 phút) – Bài làm tại lớp

* Thời gian thực hiện: tuần 23

* Nội dung ôn tập:

I. Một số hiện tượng đời sống cần lưu ý:

Kiểu bài nghị luận về hiện tượng đời sống thường đề cập đến những hiện tượng nổi bật, tạo được sự chú ý và có tác động đến đời sống xã hội như:

+ Ô nhiễm môi trường, sự nóng lên của trái đất, nạn phá rừng, thiên tai lũ lụt…

+ Bạo hành gia đình, bạo lực học đường, tai nạn giao thông…

+ Tiêu cực trong thi cử, bệnh thành tích trong giáo dục, hiện tượng chảy máu chất xám…

+ Phong trào tiếp sức mùa thi, giúp đỡ đồng bào lũ lụt, tấm gương người tốt, việc tốt, nếp sống đẹp…

+ Bệnh vô cảm, nghiện Facebook của giới trẻ…

II.Yêu cầu của bài viết nghị luận xã hội về hiện tượng đời sống

+ Yêu cầu của kiểu bài này là học sinh cần làm rõ hiện tượng đời sống ( qua việc miêu tả, phân tích nguyên nhân, các khía cạnh của hiện tượng…) từ đó thể hiện thái độ đánh giá của bản thân cũng như đề xuất ý kiến, giải pháp trước hiện tượng đời sống.

+ Cần có cách viết linh hoạt theo yêu cầu của đề bài, tránh làm bài máy móc hoặc chung chung.

+ Ngoài việc trang bị cho mình những kỹ năng làm bài, học sinh cần tích lũy những vốn hiểu biết thực tế về đời sống xã hội.

III. Dàn ý khái quát bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống

a. Mở bài:

- Dẫn dắt vào đề (…) để giới thiệu chung về những vấn đề nóng được dư luận xã hội hết sức quan tâm.

- Giới thiệu vấn đề nghị luận đặt ra ở đề bài: hiện tượng đời sống mà đề bài đề cập đến…

- (Chuyển ý)  liên kết ý từ phần mở bài sang phần thân bài.

b. Thân bài:

* Bước 1: Trình bày thực trạng – Mô tả  hiện tượng đời sống được nêu ở đề bài (…). Có thể nêu thêm hiểu biết của bản thân về hiện tượng đời sống đó (…).

Lưu ý:Khi miêu tả thực trạng, cần đưa ra những thông tin cụ thể, tránh lối nói chung chung, mơ hồ mới tạo được sức thuyết phục.

- Tình hình, thực trạng trên thế giới (…)

- Tình hình, thực trạng trong nước (…)

- Tình hình, thực trạng ở địa phương (…)

* Bước 2:  Phân tích những nguyên nhân – tác hại của hiện tượng đời sống đã nêu ở trên.

- Ảnh hưởng, tác động - Hậu quả, tác hạicủa hiện tượng đời sống đó:

+ Ảnh hưởng, tác động-Hậu quả, tác hại đối với cộng đồng, xã hội (…)

+ Hậu quả, tác hại đối với cá nhân mỗi người (…)

- Nguyên nhân:

+ Nguyên nhân khách quan (…)

+ Nguyên nhân chủ quan (…)

* Bước 3: Bình luận về hiện tượng ( tốt/ xấu, đúng /sai...)

-Khẳng định:ý nghĩa, bài học từ hiện tượng đời sống đã nghị luận.

-Phê phán, bác bỏ một số quan niệm và nhận thức sai lầm có liên quan đến hiện tượng bàn luận (…).

- Hiện tượng từ góc nhìn của thời hiện đại, từ  hiện tượng nghĩ về những vấn đề có ý nghĩa thời đại

* Bước 4:  Đề xuất những giải pháp:

Lưu ý:Cần dựa vào nguyên nhân để tìm ra những giải pháp khắc phục.

– Biện pháp Chung : tuyên truyền cho mọi người có nhận thức về tác dung,tác hại/ Giáo dục cho mọi người hiểu sâu sắc và tự tuyên truyền cho nhau/ Xây dựng hành động và hành động thực tế ứng xử trong cuộc sống ntn cho đúng.

– Biện pháp cá nhân : tự học tập nâng cao nhận thức về cuộc sống/ tìm hiểu sâu sắc về vấn đề và kêu gọi bè bạn và cộng đồng tham gia/ xây dựng những hành động đúng trước (vấn đề đó) trong cuộc sống/ phê phán hành vi xấu, học tập tấm gương tốt.

- Những biện pháptác động vào hiện tượng đời sống để ngăn chặn (nếu gây ra hậu quả xấu) hoặc phát triển (nếu tác động tốt):

+ Đối với bản thân…

+ Đối với địa phương, cơ quan chức năng:…

+ Đối với xã hội, đất nước: …

+ Đối với toàn cầu

c. Kết bài:

- Khẳng định chung về hiện tượng đời sống đã bàn(….)

- Nêu suy nghĩ về tầm quan trọng của vấn đề đã nghị luận.

- Đưa ra một thông điệp, hay lời khuyên cho mọi người.

 

Dàn ý minh họa: Vấn đề ô nhiễm môi trường

I. Mở bài:

Vấn đề môi trường sống của con người trên trái đất đã và đang bị ô nhiễm là một vấn đề cấp bách đối với bất kì quốc gia nào. Vì nó gây ra những hiện tượng biến đổi khí hậu dẫn đến những thảm hoạ thiên tai khủng khiếp. Ở Việt Nam sự ô nhiễm môi trường là báo động. Chúng ta cần nhận thức vấn đề này như thế nào? Thực trạng, nguyên nhân, hậu quả, và giải pháp để giải quyết vấn đề này thế nào, chúng ta hãy cùng bàn luận.

II. Thân bài:

Môi trường sống của con người là một khái niệm rộng. Nó bao gồm tất cả các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến cuộc sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và mọi sinh vật trên trái đất. Môi trường có hai loại chính: đó là môi trường tự nhiên và môi trường xã hội.

Môi trường tự nhiên: bao gồm các thành phần tự nhiên như địa hình, địa chất, đất trồng, khí hậu, nước, sinh vật,… Môi trường xã hội: là tổng thể các mối quan hệ giữa con người với con người, quan hệ cá nhân với cộng đồng thể hiện bằng luật pháp, thể chế, cam kết, quy định,…

  1. Hiện trạng môi trường sống của chúng ta

– Ô nhiễm nguồn không khí: các nhà máy đã và đang thải ra môi trường không khímột nguồn cacbonnic khổng lồ, các loại axit, các loại khí gây hiệu ứng nhà kính, khói bụi xe hơi và các loại động cơ khác,… đã ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ và chất lượng cuộc sống của con người, nó gây ra nhiều bệnh về đường hô hấp,…

– Ô nhiễm nguồn nước: hiện nay thế giới và đặc biệt là Việt Nam đã bị ô nhiễm nguồn nước, nhu cầu về nước uống và nước sinh hoạt ở nhiều vùng miền đang bị thiếu nghiêm trọng, số lượng người được sử dụng nước sạch chiếm tỉ lệ không lớn. Các nguồn nước: ao, hồ, sông, suối, biển cả đại dương, nguồn nước ngầm, nước mưa,…

– Ô nhiễm nguồn đất: đất đai ngày càng bị thoái hoá, bị rửa trôi, rác thải công nghiệp, rác thải sinh hoạt, rác thải bệnh viện,… đã và đang làm cho nguồn đất đai bị cạn kiệt, khô cằn….

– Ô nhiễm về ánh sáng, âm thanh tiếng ồn tại các đô thị lớn trong các dịp lễ tết của Việt Nam và thế giới thì sự quá tải về cường độ và loại ánh sáng… đã gây ra các bệnh lí về mắt: âm thanh của các loại động cơ quá lớn đặc biệt ở các đô thị lớn cũng ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống của con người.

2. Nguyên nhân – Hậu quả

a. Nguyên nhân

*Khách quan:

– Tình trạng nóng lên của trái đất gây ra những biến động lớn về khí hậu toàn cầu dẫn đến các hiểm hoạ thiên tai ngày càng khủng khiếp: lũ lụt, động đất, sóng thần, hạn hán, nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp…

– Tình trạng chặt phá rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, diện tích bao phủ bị giảm ngiêm trọng, nó gây ra biến đổi khí hậu: ví dụ bão lũ tại các tỉnh miền Trung Việt Nam tháng 10 năm 2009 gây ra những hậu quả nghiêm trọng về người và tài sản quốc dân…

– Luật pháp chưa thực sự nghiêm minh, chưa đủ mạnh để ngăn chặn mọi sự vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường…

* Chủ quan:

– Ý thức của con người không tôn trọng luật pháp bảo vệ môi trường.

– Vì lợi nhuận kinh tế trước mắt mà các công ti, nhà máy xí nghiệp đã bất chấp luật pháp thải ra môi trường, nước thải công nghiệp chưa qua xử lí, rác thải công nghiệp, rác thải y tế, rác thải sinh hoạt không phân huỷ được,…

– Nhận thức của con người về ô nhiễm môi trường còn rất hạn chế…

b. Hậu quả

– Ô nhiễm môi trường nước – sản xuất, sinh hoạt bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Nhiều loại dịch bệnh xuất hiện…

– Ô nhiễm môi trường đất ảnh hưởng xấu đến cây trồng, vật nuôi và con người.

– Ô nhiễm môi trường không khí: gây ra rất nhiều lọai bệnh về đường hô hấp….

3. Giải pháp

– Khắc phục những nguyên nhân trên (phân tích và dẫn chứng)

– Nêu một số quốc gia, thành phố, các vùng miền trên thế giới và Việt Nam có môi trường xanh – sạch – đẹp để lấy làm mô hình áp dụng cho những nơi có môi trường ô nhiễm.

– Hệ thống pháp lí, chế tài nghiêm minh để xử phạt thích đáng cho các cá nhân và tổ chức vi phạm.

– Giáo dục ý thức cộng đồng về bảo vệ môi trường.

III. Kết  bài:

– Việt Nam – một nước đang phát triển, vấn đề ô nhiễm môi trường là 1 vấn đề hết sức cấp bách…

– Cần phải thực hiện các giải pháp trên một cách đồng bộ, thường xuyên để khắc phục những hậu quả của sự ô nhiễm môi trường, tạo ra mt sống trong lành cho con người,…

– Bài học cho mỗi người dân Việt Nam.

-----Hết-----

Chúc các em làm bài tốt !

 

 

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC KỲ I - MÔN NGỮ VĂN NĂM 2017 - 2018 ( LỚP 12)

ĐỀ CƯƠNG  ÔN THI HỌC KÌ I NĂM HỌC 2017 – 2018

MÔN NGỮ VĂN – KHỐI 12

Phần I: NỘI DUNG KIẾN THỨC

A. PHẦN ĐỌC HIỂU VĂN BẢN.

I. Những văn bản chung:

Bài 1:  KHÁI QUÁT VĂN VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945

ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX

1.Văn học Việt Nam từ Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến năm 1975:

*Những chặng đường phát triển:

+ 1945 – 1954: Văn học thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp

+ 1955 – 1964: Văn học trong những năm xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất nước ở miền Nam.

+ 1965 – 1975: Văn học thời kì chống Mĩ cứu nước

* Những thành tựu và hạn chế:

+ Thực  hiện  xuất sắc  nhiệm  vụ  lịch  sử; thể hiện hình ảnh con người Việt Nam  trong chiến đấu và lao động.

+ Tiếp nối và phát huy những truyền thống tư tưởng lớn của dân tộc: truyền thống yêu nước, truyền thống nhân đạo và chủ nghĩa anh hùng.

+ Những thành tựu nghệ  thuật  lớn về thể loại, về  khuynh hướng thẩm mĩ, về  đội ngũ sáng tác, đặc biệt là sự  xuất hiện những tác phẩm lớn mang tầm thời đại.

+ Tuy vậy, văn học thời kì này vẫn có những hạn chế nhất định: giản đơn, phiến diện, công thức…

*Những đặc điểm cơ bản:

+ Văn học phục vụ cách mạng, cổ vũ chiến đấu;

+ Nền văn học hướng về đại chúng;

+ Nền văn học chủ yếu mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn.

 2.Văn học Việt Nam từ năm 1975 đến hết thế kỉ XX:

* Những chuyển biến ban đầu: Hai cuộc kháng chiến kết thúc, văn học của cái ta cộng đồng bắt đầu chuyển hướng về với cái tôi muôn thuở.

*Thành tựu cơ bản nhất của văn học thời kì này chính là ý thức về sự đổi mới, sáng tạo trong bối cảnh mới của đời sống.

          Lưu ý:  Nhận xét, so sánh những đặc điểm của văn học Việt Nam giai đoạn từ Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến năm 1975 với các giai đoạn khác.

Bài 2: NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU, NGÔI  SAO SÁNG TRONG VĂN NGHỆ CỦA DÂN TỘC

                                                                                                        -   PHẠM VĂN ĐỒNG -

1.Nội dung:

* Phần mở đầu: Nêu cách tiếp cận vừa có tính khoa học vừa có ý nghĩa phương pháp luận đối với thơ văn Nguyễn Đình Chiểu, một hiện tượng văn học độc đáo có vẻ đẹp riêng không dễ nhận ra.

*Phần tiếp theo: Ý nghĩa, giá trị to lớn của cuộc đời, văn nghiệp Nguyễn Đình Chiểu.:

+ Cuộc đời và quan niệm sáng tác của Nguyễn Đình Chiểu - một chiến sĩ yêu nước, tron đời phấn đấu hi sinh vì nghĩa lớn của dân tộc: coi thơ văn là vũ khí chiến đấu bảo  vệ chính nghĩa, chống lại kẻ thù xâm lược và tay sai, vạch trần âm mưu, thủ đoạn và lên án những kẻ sử dụng văn chương làm điều phi nghĩa.

 + Thơ văn yêu nước, chống ngoại xâm của Nguyễn Đình chiểu “làm sống lại” một thời kỳ “khổ nhục” nhưng “vĩ đại”, tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh của thời đại, cổ vũ mạnh mẽ cho cuộc chiến đấu tranh chống ngoại xâm bằng hình tượng văn học “sinh động và não nùng” xúc động lòng người. Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc làm sống dậy một hình tượng mà từ trước đến nay chưa từng có trong văn chương trung đại: hình tượng người nông dân.

 + Truyện Lục Vân Tiên là một tác phẩm lớn của Nguyễn Đình Chiểu, chứa đựng nội dung tư tưởng gần gũi với quần chúng nhân dân, là “một bản trường ca ca ngợi chính nghĩa, những đạo đức đáng quý trọng ở đời”, có thể “truyền bá rộng  rãi trong dân gian”.

*Phần kết: Khẳng định vị trí của Nguyễn Đình Chiểu trong nền văn học dân tộc.

2.Nghệ thuật:

* Bố cục chặt chẽ, các luận điểm triển khai bám sát vấn đề trung tâm..

* Cách lập luận từ khái quát đến cụ thể, kết hợp cả diễn dịch, quy nạp và hình thức “đòn bẩy”.

* Lời văn có tính khoa học, vừa có màu sắc văn chương vừa khách quan; ngôn ngữ giàu hình ảnh.

* Giọng điệu linh hoạt, biến hoạt : khi hào sảng, lúc xót xa,…

3.Ý nghĩa văn bản:

Khẳng định ý nghĩa cao đẹp của cuộc đời và văn nghiệp của Nguyễn Đình Chiểu: cuộc đời của một chiến sĩ phấn đấu hết mình cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc; sự nghiệp thơ văn của ông là một minh chứng hùng hồn cho địa vị và tác dụng to lớn của văn học nghệ thuật cũng như trách nhiệm của người cầm bút đối với đất nước, dân tộc.

Bài 3: THÔNG ĐIỆP NHÂN NGÀY THẾ GIỚI PHÒNG CHỐNG AIDS , 1 – 12 – 2003

                                                                                              -  CÔ-PHI AN-NAN -

I. Những vấn đề nêu trong Thông điệp

1.Vấn đề nêu trong thông điệp :

- Bệnh dịch HIV/AIDS ; phòng chống đại dịch trên thế giới ; kêu gọi sự đồng tình ủng hộ để đánh bại căn bệnh này Phải có sự cam kết, nguồn lực và bằng hành động

- Lí giải các khái niệm và lí do

2. Cách thức và nội dung phần tác giả điểm tình hình

- Không dài , đảm bảo các yêu cầu toàn diện bao quát có đủ cả mặt làm được , chưa làm được tốt , trên mọi khu vực khác nhau của thế giới; trong giới tính, lứa tuổi; quốc gia, các công ti ,tổ chức , nhóm từ thiện …;tầm nhìn rộng lớn; xứng đáng với cương vị

- Đưa vào thông điệp những số liệu , tình hình cụ thể cung cấp chọn lọc , kịp thời như tốc độ lây lan , không có khu vực an toàn ; sự lo ngại không đạt mục tiêu ngăn ngừa vào năm 2005; nắm bắt cụ thể , biết phân tích nhận xét , đánh giá ; Lựa chọn sáng tạo cách thức trình bày để thuyết phục

 Ví dụ : trong năm qua mỗi phút đồng hồ của một ngày trôi đi , có khoảng 10 người bị nhiễm HIV

- Tổng kết có trọng tâm và điểm nhấn ở luận điểm Song hành động của chúng ta vẫn quá ít so với yêu cầu thực tế ; và cảm xúc , tình cảm chân thành của tác giả thể hiện sâu sắc ( đoạn văn nói về dịch HIV/ AIDS : có rất ít dấu hiệu suy giảm … )

3. Nhiệm vụ nêu ra trong thông điệp

-  Gắn bó khăng khít với phần trên ; thông báo tình hình là cơ sở , xác định nhiệm vụ là mục đích; thể hiện rõ qua sự liên kết chặt chẽ giữa câu cuối cùng của phần trước với câu đầu tiên phần sau

- Lời kêu gọi không chung chung mà sống động ,tha thiết, thấm thía xúc động lòng người; tác giả vận dụng sáng tạo các thao tác so sánh , bác bỏ để khẳng định không vì mục tiêu mà quên thảm họa và nêu ra một bên là thờ ơ với một bên là cái chết -> sống hay không sống

- Gắn với chống lại sự kì thị , phân biệt đối xử .

II. Những nét chính về nghệ thuật: Những câu văn mang vẻ đẹp của sự sâu sắc và cô đúc, giầu hình ảnh, cảm xúc; cách trình bày chặt chẽ, lô gích cho thấy ý nghĩa bức thiết và tầm quan trọng đặc biệt của cuộc chiến chống HIV/AIDS? truyền được tâm huyết của tác giả tới người nghe, người đọc.

III. Ý nghĩa văn bản: Một VB ngắn gọn giàu sức thuyết phục bởi những lí lẽ sâu sắc, những dẫn chứng, số liệu cụ thể, thể hiện trách nhiệm và lương tâm của người đứng đầu LHQ. Gía trị của VB còn thể hiện ở tư tưởng có tầm chiến lược, giầu tính nhân văn khi đặt ra nhiệm vụ phòng chống căn bệnh thế kỉ .

Bài 4: TÁC GIA HỒ CHÍ MINH

I.Tiểu sử: Hồ Chí Minh (1890 – 1969) gắn bó trọn đời với dân với nước, với sụ nghiệp giải phóng dân tộc của Việt Nam và phong trào cách mạng thế giới, là lãnh tụ cách mạng vĩ đại, một nhà thơ, nhà văn lớn của dân tộc.

II.Sự nghiệp văn học:

1. Quan điểm sáng tác của Hồ Chí Minh: Người coi nghệ thuật là một vũ khí chiến đấu lợi hại phụng sự cho sự nghiệp cách mạng. Nhà văn phải có tinh thần xung phong như người chiến sĩ. Người coi trọng tính chất chân thật và tính dân tộc của văn học; khi cầm bút, Người bao giờ cũng xuất phát tù đối tượng ( Viết choai?) và mục đích tiếp nhận ( Viết để làm gì? ) để quyết định nội dung ( Viết cái gì? ) và hình thức (Viết thếnào? )  của tác phẩm.

2. Di sản văn học: những  tác phẩm chính của Hồ Chí Minh thuộc các thể loại: văn chính luận, truyện và kí, thơ ca.

3. Phong cách nghệ thuật: độc đáo, đa dạng, mỗi thể loại văn học đều có phong cách riêng hấp dẫn.

     + Truyện và kí: rất hiện đại, thể hiện tính chiến đấu mạnh mẽ và nghệ thuật trào phúng vừa có sự sắc bén, thâm thúy của phương Đông vừa có cái hài hước, hóm hỉnh giàu chất uy – mua của phương Tây.

Văn chính luận: thường rút gọn, tư duy sắc sảo, lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, bằng chứng đầy sức thuyết phục, giàu tính luận chiến và đa dạng về bút pháp.

     + Thơ ca: những bài thơ tuyên truyền lời lẽ giản dị, mộc mạc mang màu sắc dân gian hiện đại, dễ thuộc, dễ nhớ, có sức tác động lớn; thơ nghệ thuật hàm súc, có sự kết hợp độc đáo giữa bút pháp cổ điển và hiện đại, trữ tình và tính chiến đấu.

Bài 5: TÁC GIA TỐ HỮU

1. Khái quát

- Tố Hữu là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam hiện đại.

- Thơ Tố Hữu thể hiện lẽ sống, lí tưởng, tình cảm cách mạng của con người Việt Nam hiện đại nhưng mang đậm chất dân tộc, truyền thống.

2. Phong cách nghệ thuật :

*  Nhà thơ CM, nhà thơ của lý tưởng CS .Thơ Tố Hữu là thơ trữ tình chính trị

*  Khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn :  

+ Cái tôi trữ tình  + Nhân vật trữ tình

+ Thể hiện những vấn đề cốt yếu của cách mạng, cảm hứng chủ yếu thường là cảm hứng về lịch sử- dân tộc, về lẽ sống, niềm tin sự chiến thắng…….

* Mang gọng điệu tâm tình ngọt ngào.  

* Giàu tính dân tộc: từ nội dung – nghệ thuật  - ngôn ngữ và cả nhạc điệu.  (sgk).

II. Những văn bản thơ:

Bài 1: Tây Tiến – Quang Dũng

1. Nội dung:

* Bức tranh thiên nhiên núi rừng miền Tây Bắc hùng vĩ, dữ dội nhưng vô cùng mĩ  lệ, trữ  tình và hình ảnh người lính trên chặng đường hành quân trong cảm xúc “nhớ chơi vơi” về một người Tây Tiến:

+ Vùng  đất  xa  xôi, hoang vắng, hùng vĩ, dữ dội, khắc nghiệt, đầy bí  hiểm  nhưng vô cùng thơ  mộng, trữ  tình.

+ Cảnh đêm liên hoan rực rỡ lung linh. Chung vui với bản làng xứ lạ.

+ Cảnh thiên nhiên sông nước miền tây một chiều sương giăng hư ảo.

+ Hình ảnh người lính trên chặng đường hành quân: gian khổ, hi sinh mà vẫn ngang tàng, tâm hồn vẫn trẻ trung, lãng mạn.

* Bức chân dung về người lính Tây Tiến trong nỗi “nhớ chơi vơi” về một thời gian khổ mà hào hùng:

+ Vẻ đẹp lẫm liệt, kiêu hùng, hào hoa, lãng mạn;

+ Vẻ đẹp bi tráng.

2. Nghệ thuật:

* Cảm hứng và bút pháp lãng mạn.

* Cách sử dụng ngôn từ đặc sắc: các từ chỉ địa danh, từ tượng hình, từ Hán Việt,…

* Kết hợp chất hợp và chất họa.

3. Ý nghĩa văn bản :

          Bài thơ đã khắc họa thành công hình tượng người lính Tây Tiến trên nền cảnh núi rừng miền Tây hùng vĩ, dữ dội. Hình tượng người lính Tây Tiến mang vẻ đẹp lãng mạn, đậm chất bi  tráng sẽ  luôn  đồng  hành  trong  trái  tim và trí óc mỗi chúng ta.

Bài 2: Việt Bắc – Tố Hữu

1. Nội dung:

* Tám câu thơ đầu:Khung cảnh chia tay và tâm trạng của con người.

    + Bốn câu trên: Lời ướm hỏi, khơi gợi kỉ niệm về một giai đoạn đã qua, về không gian nguồn cội, tình nghĩa; qua đó, thể hiện tâm trạng của người ở lại.

    + Bốn câu thơ tiếp: Tiếng lòng người về xuôi bâng khuâng lưu luyến.

* Tám mươi hai câu sau: Những kỉ niệm về Việt Bắc hiện lên trong hoài niệm..

    + Mười hai câu hỏi: Gợi lên những kỉ niệm ở Việt Bắc  trong những năm tháng qua, khơi gợi, nhắc nhớ những kỉ niệm trong những năm cách mạng và kháng chiến. Việt Bắc từng là chiến khu an toàn, nhân dân ân tình, thủy chung, hết lòng với cách mạng và kháng chiến.

    + Bảy mươi câu đáp: Mượn lời đáp của người về xuôi, nhà thơ bộc lộ nỗi nhớ da diết với Việt Bắc; qua đó, dựng lên hình ảnh chiến khu trong kháng chiến anh hùng và tình nghĩa thủy chung. Nội dung chủ đạo là nỗi nhớ Việt Bắc, những kỉ niệm về Việt Bắc (bốn câu đầu đoạn khẳng định tình nghĩa thủy chung son sắc; hai mươi tám câu tiếp nói về nỗi nhớ thiên nhiên, núi rừng và con người, cuộc sống nơi đây; hai mươi tám câu tiếp theo nói về cuộc kháng chiến anh hùng; mười sáu câu cuối đoạn thể hiện nỗi nhớ cảnh và người Việt Bắc, những kỉ niệm về cuộc kháng chiến).

2. Nghệ thuật:

          Bài thơ đậm đà tính dân tộc, tiêu biểu cho phong cách thơ Tố Hữu: thể thơ lục bát, lối đối đáp, cách xưng hô mình – ta, ngôn từ mộc mạc, giàu sức gợi,…

3.Ý nghĩa văn bản:

          Bản anh hùng ca về cuộc kháng chiến; bản tình ca về nghĩa tình cách mạng và kháng chiến.

Bài 3: Đất Nước – Mặt đường khát vọng, Nguyễn Khoa Điềm

I. Nội dung:

* Phần 1: Nêu lên cách cảm nhận độc đáo về quá trình hình thành, phát triển của đất nước; từ đó khơi dậy ý thức về trách nhiệm thiêng liêng với nhân dân, đất nước.

    + Đất nước được hình thành từ những gì bé nhỏ, gần gũi, riêng tư trong cuộc sống của mỗi con người.

    + Đất nước là sự hòa quyện không thể tách rời giữa cá nhân và cộng đồng dân tộc.

    + Mỗi người phải có trách nhiệm với đất nước.

* Phần 2: tư tưởng “Đất nước của Nhân dân” được thể hiện qua ba chiều cảm nhận về đất nước.

       Từ không gian địa lí; Từ thời gian lịch sử; Từ bản sắc văn hóa.

Qua đó, nhà thơ khẳng định, ngợi ca công lao vĩ đại của nhân dân trên hành trình dựng nước và giữ nước.

2. Nghệ thuật:

* Sử dụng chất liệu văn hóa dân gian: ngôn từ, hình ảnh bình dị, dân dã, giàu sức gợi.

* Giọng điệu thơ biến đổi linh hoạt.

* Sức truyền cảm lớn từ sự hòa quyện của chất chính luận và chất trữ tình.

3. Ý nghĩa văn bản:

          Một cách cảm nhận mới về đất nước, qua đó khơi dậy lòng  yêu nước, tự hào dân tộc, tự hào về nền văn hóa đậm đà bản sắc Việt Nam.

Bài 4: Sóng – Xuân Quỳnh

1. Nội dung:

* Phần 1: Sóng  và em – những nét tương đồng:

+ Cung bậc phong phú, trạng thái đối cực phức tạp, đầy bí ẩn, nghịch lí.

+ Khát vọng vươn xa, thoát khỏi những gì nhỏ hẹp, chật chội, tầm thường.

+ Đầy bí ẩn..

+ Luôn trăn trở, nhớ nhung và bao giờ cũng thủy chung son sắt.

* Phần 2: Những suy tư, lo âu, trăn trở trước cuộc đời và khát vọng tình yêu:

+ Những suy tư, lo âu, trăn trở trước cuộc đời: ý thức được sự hữu hạn của đời người, sự mong manh của hạnh phúc.

+ Khát vọng sống hết mình trong tình yêu: khát vọng hóa thân thành sóng để bất tử hóa tình yêu.

2. Nghệ thuật:

* Thể thơ năm chữ truyền thống; cách ngắt nhịp theo vần độc đáo, giàu sức liên tưởng.

* Xây dựng hình tượng ẩn dụ, giọng thơ tha thiết.

3. Ý nghĩa văn bản:

          Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu hiện lên qua hình tượng sóng: tình yêu thiết tha, nồng nàn, đầy khát vọng và sắt son chung thủy, vượt lên mọi giới hạn của đời người.

Bài 5: Đàn ghi ta của Lor-ca,  Thanh Thảo

1. Nội dung:

* Hình tượng Lor-ca được nhà thơ phác họa bằng những nét vẽ mang dấu ấn của thơ siêu thực: tiếng đàn bọt nước, áo choàng đỏ gắt, vầng trăng chếnh choáng, yên ngựa mỏi mòn…Lor-ca hiện lên mạnh mẽ song cũng thật lẻ loi trên con đường gập gềnh xa thẳm.

* Bằng hệ thống hình ảnh vừa mang nghĩa thực vừa mang nghĩa ẩn dụ tượng trưng, tác giả đã tái hiện cái chết bi thảm, dữ dội của Lor-ca. Nhưng bất chấp tất cả, tiếng đàn - linh hồn của người nghệ sĩ - vẫn sống. Trong tiếng đàn ấy, nỗi đau và tình yêu, cái chết và sự bất tử hòa quyện vào nhau…Lời thơ di chúc của Lor-ca được nhắc lại, hàm ẩn cả tình yêu đất nước, tình yêu nghệ thuật và khát vọng cách tân nghệ thuật mãnh liệt.

* Cái chết không thể tiêu diệt được tâm hồn và những sáng tạo nghệ thuật của Lor-ca. Nhà cách tân vĩ đại của đất nước TBN trở thành bất tử trong chính cuộc giả từ này.

2. Nghệ thuật:

Sử dụng thành công những thủ pháp tiêu biểu của thơ siêu thực, đặc biệt là chuỗi hình ảnh ẩn dụ, biểu tượng. Ngôn ngữ thơ hàm súc, giàu sức gợi.

3.Ý nghĩa văn bản:

Ngợi ca vẻ đẹp nhân cách, tâm hồn và tài năng của Lor-ca – nhà thơ, nhà cách tân vĩ đại của văn học Tây Ban Nha và thế giới thế kỉ XX.

III. Những văn bản văn xuôi:

Bài 1: Tuyên ngôn Độc lập – Hồ Chí Minh

1. Khái quát

+ Tuyên ngôn Độc lập là một văn kiện có giá trị lịch sử to lớn, tầm vóc tư tưởng cao đẹp và là áng văn chính luận mẫu mực.

+ Tuyên ngôn Độc lập được công bố trong một hoàn cảnh lịch sử đặc biệt đã quy định đối tượng hướng tới, nội dung và cách viết nhằm đạt hiệu quả cao nhất

2. Nội dung:

* Nêu nguyên lí chung về quyền bình đẳng, tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc của con người và các dân tộc.

          Trích dẫn hai bản tuyên ngôn của Mĩ, Pháp nhằm đề cao giá trị tư tưởng nhân đạo và văn minh nhân loại, tạo tiền đề cho những lập luận tiếp theo. Từ quyền bình đẳng, tự do của con người, Hồ Chí Minh suy rộng ra về quyền đẳng, tự do của các dân tộc. Đây là  một đóng góp riêng của Người vào lịch sử  tư tưởng nhân loại.

* Tố cáo tội ác của thực dân Pháp:

+ Thực dân Pháp đã phản bội và chà đạp lên chính nguyên lí mà tổ tiên họ xây dựng.

+ Vạch trần bản chất xảo quyệt, tàn bạo, man rợ của thực dân Pháp bằng những lí lẽ và sự thật lịch sử không thể chối cãi. Đó là những tội ác về chính trị, kinh tế, văn hóa,…; là những âm mưu thâm độc, chính sách tàn bạo. Sự thật đó có sức mạnh lớn lao, bác bỏ luận điệu của thực dân Pháp về công lao “khai hóa”, quyền “bảo hộ” Đông Dương. Bản tuyên ngôn cũng khẳng định thực tế lịch sử: nhân dân ta nổi dây giành chính quyền, lập nên nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa.

+ Những luận điệu khác của các thế lực phản cách mạng quốc tế cũng bị phản bác mạnh mẽ bằng những chứng cớ xác thực, đầy sức thuyết phục.

* Tuyên bố độc lập: tuyên bố thoát lí hẳn quan hệ thực dân với Pháp, kêu gọi toàn dân đoàn kết chống lại âm mưu của thực dân Pháp, kêu gọi cộng đồng quốc tế công nhận quyền độc lập, tự do của Việt Nam và khẳng định quyết tâm bảo vệ quyền độc lập, tự do ấy.

3. Nghệ thuật:

- Lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, bằng chứng xác thực, giàu sức thuyết phục.

- Ngôn ngữ vừa chính xác vừa chính xác vừa gợi cảm.

- Giọng văn linh hoạt

4.Ý nghĩa văn bản:

+ Tuyên ngôn Độc lập là một văn kiện lịch sử vô giá tuyên bố trước quốc dân đồng bào và thế giới về quyền tự do, độc lập của dân tộc Việt Nam và khẳng định quyết tâm bảo vệ nền độc lập, tự do ấy.

+Kết tinh lí tưởng đấu giải phóng dân tộc và tinh thần yêu chuộng độc lập, tự do.

+ Là một áng văn chính luận mẫu mực.

Bài 2: Người lái đò sông Đà – Nguyễn Tuân

1. Nội dung:

* Sông Đà trên trang văn Nuyễn Tuân hiện lên như một “nhân vật” có hai tính cách trái ngược:

+ Hung bạo, dữ dằn: Cảnh đá dựng thành vách, những đoạn đá chẹt dòng sông như cái yết hầu; cảnh nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió cuồn cuộn luồng gió gùn ghè; những hút nước sẵn sàng nhấn chìm và đập tan chiếc thuyền nào lọt vào; những thạch trận, phòng tuyến sẵn sàng ăn chết con thuyền và người lái đò;…

+ Trữ tình và thơ mộng: Dòng chảy uốn lượn của con sông như mái tóc người thiếu nữ Tây Bắc diễm kiều;  nước sông Đà biến đổi theo mùa, mỗi mùa có một vẻ đạp riêng; cảnh vật hai bên bờ sông Đà vừa hoang sơ nhuốm màu cổ tích, vừa trù phú, tràn trề nhựa sống;…

  Qua hình tượng sông Đà, NT thể hiện tình yêu mến thiết tha đối với thiên nhiên đất nước. với ông, thiên nhiên cũng là một tác phẩm nghệ thuật vô song của tạo hóa. Cảm nhận và miêu tả sông Đà, NT đã chứng tỏ sự tài hoa, uyên bác và lịch lãm. Hình tượng sông Đà là phông nền cho sự xuất hiện và tôn vinh vẻ đẹp của người lao động trong chế độ mới.

* Hình ảnh người lái đò:

+ Là vị chỉ huy cái thuyền sáu bơi chèo trong cuộc chiến đấu không cân sức với thiên nhiên dữ dội, hiểm độc(sóng, nước, đá, gió…). Bằng trí dũng tuyệt vời và phong thái ung dung, tài hoa, người lái đò nắm lấy bờm sóng vượt qua trận thủy chiến ác liệt (đá nổi, đá chìm, ba phòng tuyến trung vi vây bủa….) thuần phục dòng sông. Ông nhìn thử thách bằng cái nhìn giản dị mà lãng mạn; bình tĩnh và hùng dũng ngay cả lúc đã bị thương.

+ Nguyên nhân chiến thắng của ông lái đò: Sự ngoan cường, dũng cảm và nhất là kinh nghiệm sông nước.

Hình ảnh ông lái đò cho thấy NT đã tìm được nhân vật mới: nhưng con người đáng trân trọng, ngợi ca, khong thuộc tầng lớp đài các vang bóng một thời  mà là những người lao động bình thường - chất vàng mười của Tây Bắc. Qua đây, nhà văn mốn phát biểu quan niệm: người anh hùng không chỉ có trong chiến đấu mà còn có trong cuộc sống lao động thường ngày.

2. Nghệ thuật:

+ Những ví von, so sánh, liên tưởng, tưởng tượng độc đáo, bất ngờ và rất thú vị.

+ Từ ngữ phong phú, sống động, giàu hình ảnh và có sức gợi cảm cao.

+ Câu văn đa dạng, nhiều tầng, giàu nhịp điệu, lúc thì hối hả, gân guốc, khi thì chậm rãi, trữ tình…

3.Ý nghĩa văn bản:

Giới thiệu, khẳng định, ngợi ca vẻ đẹp của thiên nhiên và con người lao động ở miền Tây Bắc của Tổ quốc; thể hiện tình yêu mến, sự gắn bó thiết the của Nguyễn Tuân đối với đất nước và con người Việt Nam.

Bài 3: Ai đã đặt tên cho dòng sông – Hoàng Phủ Ngọc Tường

1. Nội dung:

*Thủy trình của Hương giang:

+ Ở nơi khởi nguồn:  Sông Hương có vẻ đạp hoang dại, đầy cá tính, là bản trường ca của rừng già,cô gái di-gan phóng khoáng và man dại,  người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở.

+ Đến ngoại vi TP Huế: Sông Hương như  người con gái nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại được người tình mong đợi đến đánh thức. Thủy trình của SH khi bắt đầu về xuôi tựa một cuộc tìm kiếm có ý thức người tình nhân đích thực của một người con gái đẹp trong câu chuyện tình yêu lãng mạn nhuốm màu cổ tích.

+ Đến giữa TP Huế: SH như tìm được chính mình vui hẳn lên…mềm hẳn đi như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu . Nó có những đường nét tinh tế, đẹp như  điệu “slow” tình cảm dành riêng cho Huế, như người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya…

+ Trước khi từ biệt Huế: SH  giống như  người tình dịu dàng và chung thủy. Con sông  như nàng Kiều trong đêm tình tự, trở lại tìm Kim Trọng để nói một lời thề trước lúc đi xa…

* Dòng sông của lịch sử và thi ca:

+ Trong lịch sử, Sông Hương mang vẻ đẹp của một bản hùng ca ghi dấu bao chiến công oanh liệt của dân tộc.

+ Trong đời thường, Sông Hương mang vẻ đẹp giản dị của  một người con gái dịu dàng của đất nước.

+ Sông Hương là dòng sông của thi ca, là nguồn cảm hứng bất tận cho các văn nghệ sĩ.

2. Nghệ thuật:

- Văn phong tao nhã, hướng nội, tinh tế và tài hoa;

- Ngôn từ phong phú, gợi hình, gợi cảm; câu văn giàu nhạc điệu.

- Các biện pháp nghệ thuật ẩn dụ, nhân hóa, so sánh được sử dụng một cách hiệu quả.

3. Ý nghĩa văn bản:

Thể hiện những phát hiện, khám phá sâu sắc và độc đáo về sông Hương; bộc lộ tình yêu tha thiết, sâu lắng và niềm tự hào lớn lao của nhà văn đối với dòng sông quê hương, với xứ Huế thân thương.

 

B. PHẦN TIẾNG VIỆT

 

Bài 1: GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG CỦA TIẾNG VIỆT

1. Kiến thức

* Khái niệm sự trong sáng của tiếng Việt, những biểu hiện chủ yếu của sự trong sáng của tiếng Việt:

 + Hệ thống chuẩn mực, quy tắc và sự tuân thủ các chuẩn mực, quy tắc trong tiếng Việt.

 + Sự sáng tạo, linh hoạt trên cơ sở quy tắc chung.

 + Sự không pha tạp và lạm dụng các yếu tố của ngôn ngữ khác.

 + Tính văn hóa, lịch sự trong giao tiếp ngôn ngữ

* Trách nhiệm giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt:

 + Về tình cảm và thái độ: yêu mến và quý trọng di sản ngôn ngữ của cha ông, tài sản của cộng đồng.

 + Về nhận thức: luôn luôn nâng cao hiểu biết về tiếng Việt

 + Về hành động: sử dụng tiếng Việt theo các chuẩn mực và quy tắc chung, không lạm dụng tiếng nước ngoài và chú trọng tính văn hóa, lịch sự trong giao tiếp ngôn ngữ.

   2. Kĩ năng

* Phân biệt hiện tượng trong sáng và không trong sáng trong cách sử dụng tiếng Việt, phân tích và sửa chữa những hiện tượng không trong sáng.

* Cảm nhận và phân tích cái hay, cái đẹp của những lời nói và câu văn trong sáng.

* Sử dụng tiếng Việt trong giao tiếp (nó, viết) đúng quy tắc, chuẩn mực để đạt được sự trong sáng; sử dụng linh hoạt, có sáng tạo dựa trên những quy tắc chung.

Bài 2: LUẬT THƠ

1. Kiến thức

* Các thể thơ Việt Nam được chia thành ba nhóm: thể thơ truyền thống của dân tộc (lục bát, song thất lục bát, hát nói), thể thơ Đường luật (Ngũ ngôn, thất ngôn tứ tuyệt và bát cú), thể thơ hiện đại (năm tiếng, bảy tiếng, tám tiếng, hỗn hợp, thơ tự do, thơ-văn xuôi,…)

* Vai trò của tiếng trong luật thơ: số tiếng là số nhân tố để xác định thể thơ, vần của tiếng là cơ sở của vần thơ, thanh của tiếng tạo ra nhạc điệu và sự hài thanh. Tiếng còn xác định nhịp điệu trong thơ…

* Luật thơ trong thể thơ lục bát, song thất lục bát, ngũ ngôn, thất ngôn (tứ tuyệt, bát cú):

  + Số câu trong bài và số tiếng trong mỗi câu thơ.

  + Sự hiệp vần giữa các câu thơ

  + Sự phân nhịp trong các câu thơ

  + Sự hài thanh trong câu thơ và bài thơ

  + Kết cấu, sự phân khổ trong bài thơ.

* Một số điểm trong luật thơ có sự khác biệt và sự tiếp nối giữa thơ hiện đại và thơ trung đại.

2. Kĩ năng

* Nhận biết và phân tích được luật thơ ở một bài thơ cụ thể thuộc thể lục bát, song thất lục bát, ngũ ngôn, thất ngôn Đường luật (tứ tuyệt, bát cú).Nhận ra sự khác biệt và tiếp nối của thơ hiện đại so với thơ truyền thống.

* Cảm thụ được một bài thơ theo những đặc trưng của luật thơ.

Bài 3:  MỘT SỐ PHÉP TU TỪ NGỮ ÂM

1. Kiến thức

* Phương thức cơ bản của một số phép tu từ ngữ âm: tạo âm hưởng và nhịp điệu cho câu; điệp âm, điệp vần, điệp thanh.

* Tác dụng nghệ thuật của những phép tu từ ngữ âm nói trên.

2. Kĩ năng

* Nhận biết phép tu từ ngữ âm trong văn bản; biết sửu dụng một số phép tu từ ngữ âm trong những ngữ cảnh thích hợp.

* Phân tích tác dụng của phép tu từ ngữ âm trong văn bản: phân tích mục đích và hiệu quả của phép tu từ, sự phối hợp với các phép tu từ khác,…

Bài 4: MỘT SỐ PHÉP TU TỪ CÚ PHÁP

1. Kiến thức (ôn luyện qua thực hành)

* Phép lặp cú pháp: Lặp kết cấu cú pháp trong văn xuôi, thơ, một số thể loại dân gian như thành ngữ, tục ngữ, câu đối hoặc thể loại cổ điển như thơ Đường luật, văn biền ngẫu, nhằm mục đích tạo giá trị biểu cảm hoặc giá trị tạo hình.

* Phép liệt kê: Kể tra hàng loạt sựu vật, hiện tượng, hoạt động, tính chất tương đương, có quan hệ với nhau nhằm nhấn mạnh hay tạo giá trị biểu cảm.

* Phép chêm xen: Xen vào trong câu một thành phần câu được ngăn cách bằng dấu phẩy, dấu gạch ngang hay dấu ngoặc đơn để ghi chú một cảm xúc hay một hto6ng tin cần thiết.

2. Kĩ năng

* Nhận biết và phân tích các phép lặp cú pháp, phép chêm xen và phép liệt kê trong văn bản. Bước đầu sử dụng phép tu từ  cú pháp trong bài làm văn.

* Cảm nhận và phân tích tác dụng tu từ của các phép tu từ kể trên.

Bài 5: PHONG CÁCH NGÔN NGỮ KHOA HỌC

1. Kiến thức

* Khái niệm ngôn ngữ khoa học: ngôn ngữ dùng trong các văn bản khoa học, trong phạm vi giao tiếp về những vấn đề khoa học.

* Ba loại văn bản khoa học: văn bản khoa học chuyên sâu, văn bản khoa học giáo khoa và văn bản khoa học phổ cập. Có sự khác biệt về đối tượng giao tiếp và mức độ kiến thức khoa học giữa ba loại văn bản này.

* Ba đặc trưng cơ bản của phong cách ngôn ngữ khoa học:tính trừu tượng, khái quát; tính lí trí, logic; tính khách quan, phi cá thể.

*Đặc điểm chủ yếu về các phương tiện ngôn ngữ: hệ thống thuật ngữ; câu văn chặt chẽ, mạch lạc; văn bản lập luận logic; ngôn ngữ phi cá thể và trung hòa về sắc thái biểu cảm.;…

2. Kĩ năng

* Kĩ năng lĩnh hội và phân tích những văn bản khoa học phù hợp với khả năng

* Kĩ năng xây dựng văn bản khoa học: xây dựng luận điểm, lập đề cương, sử dụng thuật ngữ, đặt câu, dựng đoạn, lập luận, kết cấu văn bản,…

* Kĩ năng phát hiện và sửa chữa lỗi trong văn bản khoa học.

C. PHẦN LÀM VĂN

I. Nghị luận xã hội.

Bài 1: NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ

  1. Kiến thức

* Nội dung, yều cầu của bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí

* Cách thức triển khai bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí.

  2. Kĩ năng

* Phân tích đề, lập dàn ý cho bài vă nghị luận về một tư tưởng, đạo lí

* Nêu ý kiến nhận xét, đánh giá đối với một tư tưởng, đạo lí

* Biết huy động các kiến thức và những trải nghiệm của bản thân để viết bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí.

Bài 2: NGHỊ LUẬN MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG

1. Kiến thức

* Nội dung ,yêu cầu của dạng bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống

* Cách thức triển khai bài nghị luận về một hiện tượng đời sống.

2. Kĩ năng

* Nhận diện được hiện tượng đời sống được nêu ra trong một số văn bản nghị luận

* Huy động kiến thức và những trải nghiệm của bản thân để viết bài nghị luận về một hiện tượng đời sống.

Bài 3: CÁCH VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

1. Phân tích đề:  Cần thiết giúp phát hiện vấn đề cần nghị luận và  triển khai đúng yêu cầu; có quyết định tới chất lượng bài viết nên phải chú ý .

- Đọc kĩ đề chú ý những từ ngữ quan trọng, những khái niệm khó, nghĩa đen, nghĩa bóng của từ ngữ, nghĩa tường minh, hàm ẩn của câu, đoạn. Chia vế ngăn đoạn, tìm hiểu mối tương quan giũa các vế

- Khi phân tích đề cần phải xác định được ba yêu cầu sau:

* Vấn đề cần nghị luận là gì? Có bao nhiêu ý cần triển khai? Mối quan hệ giữa các ý thế nào?

* Sử dụng các thao tác lập luận gì là chính? Thường phải sử dụng tổng hợp các thao tác (dựa vào dạng đề, lĩnh vực kiến thức mà xác định thao tác chính)

* Vùng tư liệu được sử dụngcho bài viết: thuộc lĩnh vực xã hội nào, phạm vi ?

2. Tìm ý và sắp xếp các ý: Sử dụng tư duy lô gích và tư duy hình tượng - liên tưởng, tưởng tượng; quan sát và thể nghiệm.

a. Căn cứ vào yêu cầu đề ra đã xác định trong phần phân tích đề sử dụng thao tác phân tích để tách ý lớn thành các ý nhỏ qua hệ thống các câu hỏi vì sao, như thế nào, có nghĩa gì…

b. Liên tưởng, tưởng tượng , quan sát thể nghiệm tìm ý ; kết hợp với tư duy lô gích suy luận tìm ý …

c. Căn cứ vào yêu cầu đề ra sắp xếp các ý theo thứ tự nhất định như : Thời gian; không gian; tâm trạng; diễn biến sự việc; dụng ý của người viết…

3. Lập dàn ý:

Giúp cho người viết lựa chọn, sắp xếp ý thành một hệ thống chặt chẽ và bao quát được nội dung cơ bản; biết cách sắp xếp thời gian hợp lí nhất

a. Xác định các luận điểm ( ý lớn ) Đề bài có nhiều ý, với mỗi ý là một luận điểm; đề bài có một ý thì ý nhỏ được xem là những luận điểm

b. Tìm luận cứ ( ý nhỏ) cho các luận điểm: mỗi luận điểm cần được cụ thể hóa thành nhiều ý nhỏ gọi là luận cứ; số lượng ý nhỏ và cách triển khai tùy thuộc vào ý lớn.

c.  Lập dàn ý gồm ba phần

* Mở bài :

 - Nêu tầm quan trọng , vị trí, vai trò của vấn đề cần nghị luận .

 - Nêu vấn đề nghị luận ( nội dung chính hay luận đề  )

* Thân bài :

 - Giải thích hoặc phân tích cụ thể những vấn đề cần trong đề và rút ra ý nghĩa - vấn đề cần nghị luận

 - Bàn bạc và chứng minh: Dùng lí lẽ và dẫn chứng làm sáng tỏ những vấn đề đã lí giải; Những biểu hiện cụ thể của vấn đề nghị luận.

 -  Nhận thức và hành động: Nêu phương hướng; cách thức; biện pháp và những yêu cầu cần thiết của vấn đề bàn luận; tổng hợp, nêu nhận xét ; bài học

* Kết bài:   Tầm quan trong, giá trị nhân văn … của vấn đề cần nghị luận.

II. Nghị luận văn học

Bài 1: NGHỊ LUẬN VỀ MỘT BÀI THƠ, ĐOẠN THƠ

1. Kiến thức

- Mục đích, yêu cầu của bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ

- Cách thức triển khai bài nghị luận về một tác phẩm thơ.

2. Kĩ năng

- Tìm hiểu đề, lập dàn ý cho bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ

- Huy động những kiến thức và cảm xúc, trải nghiệ của bản thân để viết bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ

Bài 2: NGHỊ LUẬN VỀ MỘT Ý KIẾN BÀN VỀ VĂN HỌC

1. Kiến thức

- Đối tượng của dạng đề nghị luận về một ý kiến bàn về văn học

- Cách thức triển khai bài nghị luận về một ý kiến bàn về văn học.

2. Kĩ năng

- Tìm hiểu đề, lập dàn ý cho bài văn nghị luận về một ý kiến bàn về văn học

- Huy động kiến thức và cảm xúc, những trải nghiệm của bản thân để viết bài nghị luận về một ý kiến bàn về văn học (tác giả, tác phẩm, vấn đề lí luận văn học,…)

Bài 3: VẬN DỤNG KẾT HỢP CÁC PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

1. Kiến thức

- Yêu cầu và tầm quan trọng của việc vận dụng kết hợp các phương thức biểu đạt trong bài văn nghị luận.

- Cách vận dụng kết hợp các phương thức biểu đạt trong bài văn nghị luận.

2. Kĩ năng

- Nhận diện được tính phù hợp và hiệu quả của việc vận dụng kết hợp các phương thức biểu đạt trong một số văn bản.

- Vận dụng kết hợp các phương thức biểu đạt để viết bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí, về một hiện tượng đời sống, về một tác phẩm văn học và về một ý kiến bàn về văn học (với độ dài ít nhất 700 chữ trong thời gian 90 phút)

Bài 4: VẬN DỤNG KẾT HỢP CÁC THAO TÁC LẬP LUẬN

1. Kiến thức

- Yêu cầu và tầm quan trọng của việc vận dụng kết hợp các thao tác lập luận trong bài văn nghị luận.

- Cách vận dụng kết hợp các thao tác lập luận trong bài văn nghị luận: xuất phát từ yêu cầu và mục đích nghị luận.

2. Kĩ năng

- Nhận diện được tính phù hợp và hiệu quả của việc vận dụng kết hợp các thao tác lập luận trong một số văn bản.

- Biết vận dụng kết hợp các thao tác lập luận để viết bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí, về một hiện tượng đời sống, về một tác phẩm, một nhận định văn học (với độ dài ít nhất 700 từ trong thời gian 90 phút)

Bài 5:  CÁCH VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ VĂN HỌC.

1. Phân tích đề:  Cần thiết giúp phát hiện vấn đề cần nghị luận và triển khai đúng yêu cầu; có quyết định tới chất lượng bài viết nên phải chú ý .

- Đọc kĩ đề chú ý những từ ngữ quan trọng, những khái niệm khó, nghĩa đen, nghĩa bóng của từ ngữ, nghĩa tường minh, hàm ẩn của câu, đoạn. Chia vế ngăn đoạn, tìm hiểu mối tương quan giũa các vế

- Khi phân tích đề cần phải xác định được ba yêu cầu sau:

+ Vấn đề cần nghị luận là gì? Có bao nhiêu ý cần triển khai? Mối quan hệ giữa các ý thế nào?

+ Sử dụng các thao tác lập luận gì là chính? Thường phải sử dụng tổng hợp các thao tác (dựa vào dạng đề, lĩnh vực kiến thức mà xác định thao tác chính)

+ Vùng tư liệu được sử dụngcho bài viết: thuộc lĩnh vực xã hội nào, phạm vi ?

2. Tìm ý và sắp xếp các ý: Sử dụng tư duy lô gích và tư duy hình tượng - liên tưởng, tưởng tượng; quan sát và thể nghiệm.

a. Căn cứ vào yêu cầu đề ra đã xác định trong phần phân tích đề sử dụng thao tác phân tích để tách ý lớn thành các ý nhỏ qua hệ thống các câu hỏi vì sao, như thế nào, có nghĩa gì…

b. Liên tưởng, tưởng tượng , quan sát thể nghiệm tìm ý ; kết hợp với tư duy lô gích suy luận để tìm ý

c. Căn cứ vào yêu cầu đề ra sắp xếp các ý theo thứ tự nhất định như : Thời gian; không gian; tâm trạng; diễn biến sự việc; dụng ý của người viết…

3. Lập dàn ý:

Giúp cho người viết lựa chọn, sắp xếp ý thành một hệ thống chặt chẽ và bao quát được nội dung cơ bản; biết cách sắp xếp thời gian hợp lí nhất

a.Xác định các luận điểm ( ý lớn ) Đề bài có nhiều ý, với mỗi ý là một luận điểm; đề bài có một ý thì ý nhỏ được xem là những luận điểm

b. Tìm luận cứ ( ý nhỏ) cho các luận điểm: mỗi luận điểm cần được cụ thể hóa thành nhiều ý nhỏ gọi là luận cứ; số lượng ý nhỏ và cách triển khai tùy thuộc vào ý lớn.

c.  Lập dàn ý gồm ba phần

* Mở bài :

- Giới thiệu ngắn gọn và sinh động về tác giả và tên tác phẩm, ( đoạn văn bản )

- Nêu vấn đề nghị luận ( nội dung chính hay luận điểm chính )

* Thân bài:

- Giải thích nhan đề, khái niệm – nếu có ; Trình bày ngắn gọn rõ ràng những nét chính nghệ thuật, nội dung vấn đề sẽ bàn cụ thể .

- Tách vấn đề thành những luận điểm khác nhau; thành những luận cứ ; dùng lí lẽ và dẫn chứng thuyết phục người đọc,chú ý mối quan hệ giữa các luận cứ, luận điểm qua những nhận xét, đánh giá.

- Tổng hợp, nêu những nhận xét, đánh giá khái quát về vấn đề vừa trình bày.

* Kết bài:  Đánh giá giá trị của vấn đề cần nghị luận trên các mặt chính là nghệ thuật, nội dung, giá trị của văn bản.

Phần II:CÁCH LÀM BÀI THI

PHẦN ĐỌC HIỂU ( 3.0 điểm)

Đoạn văn:

Mùa hè năm nọ, bão vào Hà Nội gào rú một đêm, sáng ra mở cửa nhìn sang đền Ngọc Sơn mà hãi.Cây si cổ thụ đổ nghiêng, tán cây đè lên hậu cung, một phần bộ rễ chổng ngược lên trời.(…) Mấy ngày sau, cô kể tiếp,thành phố cho máy cẩu tớiđặt bên kia bờ quàng dây tời vào thân cây si rồi kéo dần lên, mỗi ngày một

tí. Sau một tháng, cây si lại sống, lại trổ ra lá non, vẫn là cây si của nhiều thế hệ Hà Nội, nghĩ cứ lạ, tưởng là chết đứt bổ ra làm củi, mà lại sống. (…) Một người như cô phải chết đi thật tiếc, lại một hạt bụi vàng của Hà Nội rơi xuống chìm sâu vào lớp đất cổ. Những hạt bụi vàng đâu đó ở mỗi góc phố Hà Nội hãy mượn gió mà bay lêncho đất kinh kì chói sáng những ánh vàng!.

              Trích Một người Hà Nội – Nguyễn Khải, viết ngày 19 – 01 – 1990, NXB Hà Nội 1995

Đọc kĩ đoạn văn bản trên và thực hiện các yêu cầu:

1. Nội dung đoạn văn? và ý nghĩa của nó.

2. Câu chuyện về cây si cổ thụ:

a. Câu văn: Sau một tháng, cây si lại sống, lại trổ ra lá non, vẫn là cây si của nhiều thế hệ Hà Nội, nghĩ cứ lạ, tưởng là chết đứt bổ ra làm củi, mà lại sống. sử dụng phép tu từ nào? ý nghĩa của nó?

b. Hình ảnh cây si cổ thụ ở đền Ngọc Sơn bị bão đánh bật rễ  rồi lại hồi sinh gợi cho anh/chị suy nghĩ gì?

3.Vì sao tác giả cho cô Hiền là một hạt bụi vàng của Hà Nội?

4. Câu văn: Những hạt bụi vàng đâu đó ở mỗi góc phố Hà Nội hãy mượn gió mà bay lên cho đất kinh kì chói sáng những ánh vàng! nhà văn muốn nói điều gì?

2. Yêu cầu cần ôn tập và rèn luyện

Tìm đọc và thực hiện các yêu cầu ở một số đoạn văn bản hay một văn bản ngắn (Thơ hoặc văn xuôi) có trong SGK hoặc ngoài SGK

1. Đọc kĩ văn bản gạch chân những từ ngữ quan trọng, xác định tên văn bản, tên tác giả, thể loại.

2. Xác định được nội dung chính; từ đó xác định ý nghĩa của văn bản

3. Tìm những từ ngữ, hình ảnh tiêu biểu có ý nghĩa; những từ cần giải nghĩa…

4. Phát hiện những biện pháp tu từ chính và tác dụng của những biện pháp tu từ đó

5. Viết một đoạn văn (có thể từ một câu hoặc một vấn đề trong văn bản đó) nêu cảm nhận hoặc nêu suy nghĩ ( Khoảng 15 dòng tờ giấy thi)

5. Đọc kĩ những câu hỏi xác định rõ yêu cầu của mỗi câu

6. Trả lời ngắn gọn, rõ ràng, trúng, đúng, đủ nội dung câu hỏi

PHẦN LÀM VĂN ( 7.0 điểm )

Câu 1(2.0 điểm): nghị luận xã hội

I. Yêu cầu ôn tập và rèn luyện

Bài 1: Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Thường lấy danh ngôn, tục ngữ, ca dao, câu nói của các nhà lãnh tụ, hiền triết, nhà văn hóa…bàn về tư tưởng, đạo đức, lối sống làm chủ đề để bàn luận.

- Với THPT vấn đề nghị luận thường là những khía cạnh đạo đức, tư tưởng, tình cảm gắn liền với cuộc sống hàng ngày như tình quê hương, gia đình, bạn bè, ý thức trách nhiệm, tinh thần học tập, phương pháp nhận thức…

- Những vấn đề này có thể đặt ra trực tiếp nhưng thường được gợi mở qua danh ngôn, tục ngữ, ca dao, câu nói của lãnh tụ, các nhà văn hóa, khoa học, nhà văn nổi tiếng…

- Ví dụ:

Suy nghĩ và bình luận về ý kiến của Nadim Hitmet: “Nếu anh không cháy lên, nếu tôi không cháy lên, nếu chúng ta không cháy lên, thì làm sao bóng tối có thể thành ánh sáng?”

Bài 2: Nghị luận về hiện tượng đời sống: Bàn về một hiện tượng, con người, sự việc có thật trong cuộc sống ở mọi phương diện, mọi khía cạnh của nó.

- Dạng đề này thường nêu lên một hiện tượng có thật trong cuộc sống, có thể là hiện tượng tích / tiêu cực…đòi hỏi người viết phải bằng nhận thức của bản thân phân tích ca ngợi, biểu dương cái tốt, thiện, lên án, vạch trần cái xấu, cái ác…

- Những hiện tượng này phải vừa gần với tuổi trẻ học đường vừa có ý nghĩa lớn lao đối với cộng đồng dân tộc và thế giới.

- Ví dụ:

+ Trình bày suy nghĩ của anh/chị về tinh thần trách nhiệm và thói vô trách nhiệm của con người trong cuộc sống hiện nay.

+ Ô nhiễm môi trường: không phải chỉ có ở thành phố.

Bài 3: Nghị luận về một vấn đề xã hội đặt ra trong Tác phẩm văn chương

- Đây là dạng đề tổng hợp, đòi hỏi phải có kiến thức cả về văn học và đời sống xã hội, cũng như kĩ năng phân tích văn học và kĩ năng phân tích, đánh giá các vấn đề xã hội.

- Đề thường xuất phát từ một vấn đề xã hội có ý nghĩa trong tác phẩm văn học để yêu cầu bàn bạc.

- Vấn đề xã hội có thể rút ra từ một TPVH trong chương trình hoặc một câu chuyện ngắn gọn, giàu ý nghĩa nhân văn

- Ví dụ:

+ Suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa gợi ra từ câu chuyện: “Chiếc lá vàng”: Chiếc lá vàng tự bức khỏi cành rơi xuống gốc. Cái gốc tròn xoe mắt ngạc nhiên: “Ôi!Sao đi sớm thế?”. Chiếc lá vàng giơ tay chào, cười và chỉ vào những lộc non. (Ngụ ngôn chọn lọc, NXB Thanh niên, 2003)

* Để làm dạng đề này cần:

+ Phân tích tác phẩm để làm rõ vấn đề xã hội cần bàn luận cùng các phương diện biểu hiện của nó.

+ Đi sâu bàn luận về vấn đề xã hội đã rút ra trong tác phẩm

II. Cách viết văn nghị luận xã hội (mang tính khái quát)

1. Cách viết bài văn nghị luận xã hội:

a.Các bước viết bài

* Mở bài: Giới thiệu và nêu vấn đề cần nghị luận

* Thân bài

- Phân tích khi đề gắn với TPVC, hoặc một câu chuyên ngắn; Giải thích ý kiến khi đề là những câu nói, nhận xét… và nêu được ý nghĩa của đề ra, nêu được vấn đề cần nghị luận

- Bàn bạc và chứng minh từng yêu cầu của vấn đề nghị luận (có nhiều chiều khác nhau…)

- Nhận thức và hành động: Nêu những suy nghĩ, bài học rút ra từ yêu cầu của đề bài; những hành động của bản thân và của mỗi chúng ta…

* Kết bài:

Có thể kết bài theo nhiều cách nhưng nên chốt lại bằng những thông điệp dựa trên yêu cầu đề ra.

b. Hai yêu cầu cơ bản

* Yêu cầu về kĩ năng:Biết cách viết một đoạn (bài ) văn nghị luận xã hội; kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát; không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp thông thường.

* Yêu cầu về kiến thức: Học sinh có thể có nhiều cách trình bày khác nhau song cần đảm bảo dung lượng kiến thức theo yêu cầu đề ra

  2. Cách viết đoạn văn nghị luận xã hội:

Cách viết đoạn văn nghị luận xã hội cũng tuân thủ các cách làm cụ thể như như bài văn nghị luận xã hội; tuy nhiên cần chắt lọc, tinh gọn ý, tránh lan man, dài dòng. Học sinh cần viết ngắn gọn nhưng đủ và đúng ý. Có thể tóm lại như sau:

* Về hình thức: đề bài yêu cầu viết đoạn văn  thì học sinh cần trình bày trong một đoạn văn ( không được ngắt xuống dòng )

* Về nội dung : Dù dài hay ngắn thì đoạn văn cũng phải đầy đủ các ý chính. Cụ thể :

+ Câu mở đoạn : có tác dụng dẫn dắt, giới thiệu vấn đề.

+ Các câu thân đoạn: triển khai ý cho câu chủ đề

+ Câu kết đoạn: nêu ý nghĩa, rút ra bài học, hoặc cảm xúc, quan điểm cá nhân về vấn đề đang bàn luận.

Câu 2 ( 5.0 điểm): nghị luận văn học

I. Ôn tập một số kiểu viết bài nghị luận

Bài 1:  Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ

- Giới thiệu khái quát về bài thơ, đoạn thơ cần phân tích, bình giảng, bàn luận...

- Phân tích, bình giảng, bàn luận.... dựa vào mạch vận động của cảm xúc, suy tư

- Khái quát, đánh giá những giá trị nổi bật về tư tưởng, nghệ thuật của bài thơ, đoạn thơ

Chú ý:  Cần phối hợp các thao tác lập luận như: giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận...Cần diễn đạt một cách ngắn gọn, trong sáng, nêu bật suy nghĩ riêng của bản thân.

Bài 2:  Nghị luận về một ý kiến bàn về văn học

- Giới thiệu khái quát về vấn đề cần bàn luận

- Phân tích, bình giảng, bàn luận... những vấn đề nêu trong đề bài; mở rộng vấn đề liên quan

- Nêu ý nghĩa và rút ra những giá trị cơ bản có tầm tư tưởng và học thuật

Chú ý: Cần phối hợp các thao tác lập luận như: giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận...Cần diễn đạt một cách ngắn gọn, trong sáng, nêu bật suy nghĩ riêng của bản thân.

Bài 3:  Nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích, nhân vật

- Giới thiệu khái quát về tác phẩm hoặc đoạn trích cần nghị luận; nhân vật cần phân tích...

- Bàn về những giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm, đoạn trích theo định hướng của đề bài

- Khái quát, đánh giá những giá trị nổi bật về tư tưởng, nghệ thuật của tác phẩm hay đoạn trích nghị luận.

Chú ý: Cần phối hợp các thao tác lập luận như: giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận...Cần diễn đạt một cách ngắn gọn, trong sáng, nêu bật suy nghĩ riêng của bản thân.

Bài 4:  Nghị luận về  sự liên kết giữa các tác phẩm

a.Ví dụ:

Đề : Cảm nhận và so sánh của anh/chị về hai đoạn văn bản sau:

Đoạn 1:

Dốc lên khúc khuỷu đốc thăm thẳm

Heo hút côn mây súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

               Tây Tiến - Quang Dũng

Đoạn 2:

… Còn xa lắm mới đến cái thác dưới. Nhưng đã thấy tiếng nước réo gần mãi lại réo to mãi lên. Tiếng nước thác nghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu khích, giọng gằn mà chế nhạo.

Thế rồi nó rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng đang lộng lộn giữa rừng vầu  rừng tre nứa nổ lửa, đang phá tuông rừng lửa, rừng lửa cùng gầm thét với đàn trâu da cháy bùng bùng. Tới cái thác rồi. Ngoặt khúc sông lượn, thấy sóng bọt đã trắng xóa cả một chân trời đá…

                                                      Người lái đò Sông Đà – Nguyễn Tuân

b. Lí giải từng nhân vật theo yêu cầu để ra như cách làm bài NLVH bình thường; sau đó so sánh hai nhân vật ( Giống và khác nhau)→ Kết bài theo bố cục bài viết.

Bài 5:  Nghị luận về sự kết hợp NLVH với NLXH

* Đề bài:   Phân tích đoạn thơ trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng(Từ câu Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc đến câu Sông Mã gầm lên khúc độc hành). Từ ý nghĩa của câu Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh anh / chị hãy nêu cảm nghĩ của mình về lí tưởng của lớp trẻ ngày nay.

* Cách viết: Bài viết có 2 phần:

- Phần đầu viết về một bài nghị luận văn học theo đúng yêu cầu.

- Phần tiếp viết theo một bài văn nghị luận xã hội theo yêu cầu.

- Mở bài và kết bài là chung của cả hai phần; câu văn dẫn từ NLVH sang NLXH là mở bài của phần NLXH.

III. Cách viết bài nghị luận về văn học:

1. Bố cục bài viết:

* Mở bài :

+  Giới thiệu ngắn gọn và sinh động, hấp dẫn về tác giả và tác phẩm cần nghị luận

+  Nêu vấn đề nghị luận ( nội dung chính của tác phẩm, hoặc đoạn tác phẩm cần nghị luận )

+  Dẫn lại nguyên văn nhận xét có ở đề bài ( nếu có )

* Thân bài :

+  Lí giải nhan đề, lời đề từ; những khái niệm xuất hiện trong đề ( nếu có ); trình bày khát quát những nét về nghệ thuật và nội dung chính cần nghị luận trong bài viết.

+ Chia tách vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ; dùng lí lẽ và dẫn chứng làm sáng tỏ từng luận cứ và tổng hợp, nhận xét, đánh giá từng luận điểm

+ Tổng hợp, nêu nhận xét; bài học

* Kết bài :  

          Đánh giá giá trị nghệ thuật và nội dung của vấn đề đã nghị luận và nâng cao .

2. Bài viết luôn luôn phải đảm bảo hai yêu cầu cơ bản:

a. Yêu cầu về kĩ năng: Biết cách viết bài văn nghị luận văn học; bố cục chặt chẽ; diễn đạt trôi chảy; không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp thông thường.

b. Yêu cầu về kiến thức: Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau song cần đạt các nội dung theo yêu cầu đề ra.

Phần III:DẠNG ĐỀ

* Câu 1: (3.0 điểm)  Đọc hiểu một văn bản (có thể có trong SGK lớp 10, 11, 12 nhưng cũng có thể lấy ở ngoài SGK song có độ khó tương đương với tác phẩm trong SGK).

* Câu 2: (2.0 điểm) Nghị luận xã hội (có thể là một câu chuyện ngắn, cũng có thể là một nhận định hoặc ý kiến … về những vần đề tư tưởng, đạo lí, hiện tượng đời sống xã hội)

* Câu 3: (5.0 điểm) nghị luận văn học (những vấn đề nghị luận có thể là trong một tác phẩm song có thể có liên quan tới hai hay nhiều tác phẩm)

Phần IV: ĐỀ THAM KHẢO

Đề 1:

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÂM ĐỒNG                                       ĐỀ THI MINH HỌA THPT QG NĂM 2017

TRƯỜNG THPT BÙI THỊ XUÂN – ĐÀ LẠT                                               Môn thi: NGỮ VĂN

                          (Đề gồm có 01 trang)                                  Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đ

Phần Đọc hiểu ( 3.0 điểm )

Cho 2 văn bản sau:

Văn bản 1

 “Sông Thương bắt nguồn từ dãy núi Na Pa Phước, làng Man, xã Vân Thuỷ, huyện Chi Lăng, tỉnhLạng Sơn, chảy trong máng trũng Mai Sao - Chi Lăng và chảy vào địa phận tỉnh Bắc Giang. Sông chảy qua thành phốBắc Giang(tên cũ là Phủ Lạng Thương) và điểm cuối là thị trấnPhả Lại, huyệnChí Linh, tỉnhHải Dương.... Sông Thương có chiều dài 157 km, diện tích lưu vực: 6.640 km². Giá trị vận tải được trên 64 km, từ Phả Lại, tỉnh Hải Dương đếnthị trấn Bố Hạ, huyệnYên Thế tỉnhBắc Giang”. (wikipedia.org)

Văn bản 2                                                                                    

Mai đành xa sông Thương tóc dài

Vạn kiếp tình yêu anh gửi lại

 Xuân ơi xuân... lẽ nào im lặng mãi

Hạ chưa về nhưng nắng đã Côn Sơn

Mai đành xa sông Thương thật thương

Mắt nhớ một người, nước in một bóng

Mây trôi một chiều, chim kêu một giọng

Anh một mình náo động một mình anh.”

(Sông Thương tóc dài – Hoàng Nhuận Cầm)

Đọc hai đoạn văn bản trên và thực hiện các yêu cầu:

a. Hai văn bản trên viết về đối tượng nào?

b. Chỉ ra các biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ:

Mắt nhớ một người, nước in một bóng

Mây trôi một chiều, chim kêu một giọng

c. Hai văn bản trên khác nhau như thế nào trên các phương diện sau: Loại văn bản, tình cảm, thái độ của tác giả, ngôn ngữ, biện pháp nghệ thuật?

Phần Làm văn ( 7.0 điểm)

Câu 1 ( 2.0 điểm) 

Diễn giả nổi tiếng Nick Vujicic – chàng trai khuyết tật kỳ diệu nhất thế giới đã từng nói:“Nếu tôi thất bại tôi sẽ thử làm lại, làm lại và làm lại nữa. Nếu bạn thất bại, bạn sẽ cố làm lại chứ ? Tinh thần con người có thể chịu đựng được những điều tệ hơn là chúng ta tưởng. Điều quan trọng là cách bạn đến đích. Bạn sẽ cán đích một cách mạnh mẽ chứ ?”

Anh (chị) sẽ đối thoại với Nick như thế nào? Hãy trình bày quan điểm của mình bằng một bài văn nghị luận khoảng 400 từ.

Câu 2 ( 5.0 điểm )

Cảm nhận và suy nghĩ của anh/chị về đoạn thơ:

Tây Ban Nha

hát nghêu ngao

bỗng kinh hoàng

áo choàng bê bết đỏ

Lorca bị điệu về bãi bắn

chàng đi như người mộng du

tiếng ghi ta nâu

bầu trời cô gái ấy

tiếng ghi ta lá xanh biết mấy

tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan

tiếng ghi ta ròng ròng

máu chảy

                              

                       (Trích bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca của nhà thơ Thanh Thảo

                               SGK Ngữ văn 12 trang 164-165, NXB Giáo dục)

-------HẾT-------

Đề 2:

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÂM ĐỒNG                                                 ĐỀ THI MINH HỌA THPT QG NĂM 2017

TRƯỜNG THPT BÙI THỊ XUÂN – ĐÀ LẠT                                                            Môn thi: NGỮ VĂN

                          (Đề gồm có 01 trang)                                  Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề

PHẦN I: ĐỌC HIỂU(3.0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

một cậu bé nghèo bán hàng rong ở các khu nhà để kiếm tiền đi học. Hôm đó, cậu lục túi chỉ còn mấy đồng tiền ít ỏi mà bụng đang rất đói. Cậu quyết định xin một bữa ăn tại một căn nhà gần đó. Cậu hốt hoảng khi thấy một cô bé dễ thương ra mở cửa. Thay vì xin ăn, cậu ta đành xin một ly nước uống. Cô bé nghĩ rằng cậu ta trông đang đói nên đem ra một ly sữa lớn.Cậu uống từ từ, rồi hỏi: "Tôi nợ bạn bao nhiêu?" Cô bé đáp: "Bạn không nợ tôi bao nhiêu cả. Mẹ dạy rằng chúng tôi không bao giờ nhận tiền khi làm một điều tốt." Cậu ta nói: "Vậy thì tôi cảm ơn bạn nhiều lắm." Khi Howard Kelly (*) rời căn nhà đó, cậu ta không những cảm thấy trong người khoẻ khoắn, mà còn thấy niềm tin vào con người, vào cuộc sống rất mạnh mẽ. Sau bao năm, cô gái đó bị ốm nghiêm trọng. Các bác sĩ trong vùng bó tay và chuyển cô lên bệnh viện trung tâm thành phố để các chuyên gia chữa trị căn bệnh hiểm nghèo này. Tiến sĩ Howard Kelly được mời làm chuyên gia. Khi nghe tên nơi ở của bệnh nhân, một tia sáng lạ loé lên trong mắt anh ta. Anh đứng bật dậy và đi đến phòng cô gái. Anh nhận ra cô gái ngay lập tức. Anh quay trở lại phòng chuyên gia và quyết tâm phải gắng hết sức để cứu được cô gái. Anh đã quan tâm đặc biệt. Sau thời gian đấu tranh lâu dài, căn bệnh của cô gái đã qua khỏi. Anh cầm tờ hoá đơn thanh toán viện phí, viết gì đó bên lề và cho chuyển lên phòng cô gái. Cô gái lo sợ không dám mở tờ hoá đơn viện phí ra, bởi vì cô chắc chắn rằng đến suốt đời thì cô cũng khó mà thanh toán hết số tiền này. Cuối cùng cô can đảm nhìn, và chú ý đến dòng chữ bên cạnh tờ hoá đơn: "Đã thanh toán đủ bằng một ly sữa." Ký tên: Tiến sĩ Howard Kelly. Mắt đẫm lệ, cô gái xúc động thốt lên: "Lạy chúa, tình yêu thương bao la của người đã lan rộng trong trái tim và bàn tay con người."

(*) Tiến sĩ Howard Kelly là một nhà vật lý lỗi lạc, đã sáng lập ra Khoa Ung thư tại trường Đại học John Hopkins năm 1895.

Câu 1.Đặt nhan đề cho văn bản. (0.5 điểm)

Câu 2.Văn bản sử dụng phương thức biểu đạt nào là chủ yếu? (0.5 điểm)

Câu 3. Văn bản được viết theo phong cách ngôn ngữ nào? (1.0 điểm)

Câu 4. Câu chuyện trên mang đến bài học gì? Viết một đoạn văn ngắn khoảng 5 đến 7 dòng  (1.0 điểm)

PHẦN II:   LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm):Anh/chị hãy viết một bài văn (khoảng 200 từ) trình bày suy nghĩ của mình qua câu nói: "Lạy chúa, tình yêu thương bao la của người đã lan rộng trong trái tim và bàn tay con người."

Câu 2 (5,0 điểm)

Cảm nhận của anh/chị về hai đoạn thơ sau:

“Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa
  Kìa em xiêm áo tự bao giờ
  Khèn lên man điệu nàng e ấp
  Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ”
                                                             (Tây Tiến - Quang Dũng)

  Nhớ sao lớp học i tờ
  Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan
  Nhớ sao ngày tháng cơ quan
  Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo”
                                                                  (Việt Bắc- Tố Hữu)

-------HẾT-------

Đề 3:

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÂM ĐỒNG                                           ĐỀ THI MINH HỌA THPT QG NĂM 2017

TRƯỜNG THPT BÙI THỊ XUÂN – ĐÀ LẠT                                                 Môn thi: NGỮ VĂN

         (Đề gồm có 01 trang)                                                      Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề

Đọc đoạn văn sau (lời bài hát Khát Vọng – Phạm Minh Tuấn) và trả lời các câu hỏi:

Hãy sống như đời sống để biết yêu nguồn cội

Hãy sống như đồi núi vươn tới những tầm cao

Hãy sống như biển trào, như biển trào để thấy bờ bến rộng

Hãy sống như ước vọng để thấy đời mênh mông


Và sao không là gió, là mây để thấy trời bao la

Và sao không là phù sa rót mỡ màu cho hoa

Sao không là bài ca của tình yêu đôi lứa

Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư


Và sao không là bão, là giông, là ánh lửa đêm đông

Và sao không là hạt giống xanh đất mẹ bao dung

Sao không là đàn chim gọi bình minh thức giấc

Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư

Câu 1:Nêu phương thức biểu đạt của bài hát trên? 

Câu 2: Chỉ ra và phân tích hiệu quả của những biện pháp tu từ  được sử dụng trong  khổ 2 của lời bài hát trên? 

Câu 3: Những câu nào trong lời bài hát để lại cho anh (chị) ấn tượng sâu sắc nhất?Vì sao? 

Câu 4: Anh/ chị hiểu như thế nào về câu  Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư

II. LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm)

Nữ nhà văn Mĩ Helen Kelleri tâm sự :

“Tôi đã khóc vì không có giày để đi cho đến khi tôi nhìn thấy một người không có chân để đi giày.”

      Viết một bài văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về lời tâm sự trên.

Câu 2. (5,0 điểm)

Cảm nhận về tám câu thơ đầu trong đoạn trích Việt Bắc của Tố Hữu

......... Hết .............

Đề 4:

Đề thi minh họa môn Ngữ văn, Kỳ thi THPT quốc gia năm 2017 của Bộ Giáo dục và Đào tạo

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐỀ THI MINH HỌA
(Đề thi có 01 trang)
KỲ THI TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUỐC GIA NĂM 2017
Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề

 

I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:

Leo lên đỉnh núi không phải để cắm cờ mà là để vượt qua thách thức, tận hưởng bầu không khí và ngắm nhìn quang cảnh rộng lớn xung quanh. Leo lên đỉnh cao là để các em có thể nhìn ngắm thế giới chứ không phải để thế giới nhận ra các em. Hãy đến Paris để tận hưởng cảm giác đắm chìm trong Paris chứ không phải lướt qua đó để ghi Paris vào danh sách các địa điểm các em đã đi qua và tự hào mình là con người từng trải. Tập luyện những suy nghĩ độc lập, sáng tạo và táo bạo không phải để mang lại sự thỏa mãn cho bản thân mà là để đem lại lợi ích cho 6,8 tỷ người trên trái đất của chúng ta. Rồi các em sẽ phát hiện ra sự thật vĩ đại và thú vị mà những kinh nghiệm trong cuộc sống mang lại, đó là lòng vị tha mới chính là điều tốt đẹp nhất mà các em có thể làm cho bản thân mình. Niềm vui lớn nhất trong cuộc đời thực ra lại đến vào lúc các em nhận ra các em chẳng có gì đặc biệt cả.

Bởi tất cả mọi người đều như thế.

(TríchBài phát biểu tại buổi lễ tốt nghiệp trường trung học Wellesley của thầy Hiệu trưởng David McCullough – Theo http://ehapu.edu.vn, ngày 5/6/2012)

Câu 1.Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích trên.

Câu 2.Anh/Chị hiểu thế nào về câu nói sau: "Leo lên đỉnh núi không phải để cắm cờ mà là để vượt qua thách thức, tận hưởng bầu không khí và ngắm nhìn quang cảnh rộng lớn xung quanh."?

Câu 3.Theo anh/chị, vì sao tác giả cho rằng:"Niềm vui lớn nhất trong cuộc đời thực ra lại đến vào lúc các em nhận ra các em chẳng có gì đặc biệt cả."?

Câu 4. Thông điệp nào của đoạn trích trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị?

II. LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến được nêu trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu:"Leo lên đỉnh cao là để các em có thể nhìn ngắm thế giới chứ không phải để thế giới nhận ra các em."

Câu 2 (5,0 điểm)

Phân tích vẻ đẹp hào hùng của hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng.

--------Hết--------

Hệ thống Email

mailsomailsoct

emailbtx

Tra điểm

hsg

lop10

tnthpt

vanbang

Website hữu ích

logobogiaoducdaotao

LOGO-EDUNET

thi-tuyensinh

logosogiaoduclamdong

 images

tienganhonline

 violympic

elearning

Tài liệu Elearning

lo-go-truong-truc-tuyen

Văn bản

bgd

ic981 logo-cchc

logosogiaoduclamdong

3 cong khai

 

 dethi xem ngoaikhoa  duhoc